193 



er in de herseucu iets werkzaam is , hetwelk ous 

 het vermogen geeft , op eene wijze , welke alleen 

 van ons zelve afhangt, verschillende deeleu of, zoo 

 vele zamenwerken , het geheele ligchaaui van de 

 eene plaats naar de andere te voeren. — Men heet 

 dit uiil, — Eu zoo nu de geëerde schrijver met zijne 

 vis moium moderans et delerminans , niet anders 

 bedoeld heeft, zal niemand het hem tegenspreken 

 en was het dan ook onnoodig een enkel dier daar- 

 toe te pijnigen ; zoo hij echter eene bijzondere 

 kracht beoogt, zal daaraan met regt getwijfeld 

 worden. — Het verschijnsel der beweging immers 

 hangt van geeuc dergelijke bijzondere kracht af, het 

 i$ slechts een gevolg der gewaarwordingen, welke men 

 door de zintuigen of op eene andere wijze verkrijgt. 

 Naar mate nu deze met meerdere juistheid beoor- 

 deeld kunnen worden , naar dien mate zullen de 

 bewegingen ook regelmatiger, volmaakter zijn. — Om 

 deze reden beweegt het pas geboren kind eerst 

 zque leden, zonder eenige regelmaat of orde, en 

 begint het in elke spierzamentrekkiug een bepaald 

 doel te verraden , zoodra zijn zintuiglijk leven zich 

 voltooit en het een bepaald denkbeeld heeft leeren 

 hechten aan de voorwerpen , welke hetzelve omrin- 

 gen. — Is dit , omdat nu eerst de via molwn deier- 

 minans el moderans in de hersenen ontstaat, of is 

 het, omdat hersenen , zintuigen en spieren zich 

 over en weder vollooijeiide , hieruit eene zamen- 

 werking ontslaat , van welke regelmatige en tot een 

 bepaald doel iugerigte beweging het gevolg is ? 

 Uezc laatste stelhng auiinemendc , zit de bedoelde 

 kracht in de zameuwcrking van allen , niet in ecu 

 enkel deel alleen. — liet denkbeeld van het dierlijk 

 ligcliaam als één ^'e/ivel te beschouwen , moet nini- 



