194 



mer uit liet oog verloren worden. — Deszells dee- 

 len hangen te veel zamen , en behoeven te veel 

 onderlinge en wederkeerige zamenwerking, dan dat 

 men immer een derzelve als geheel geisoleerd wer- 

 kende zich kan voorstellen. — Dit steeds voor oogen 

 houdende , zal men geene vis motum determinans et 

 moderana in de hersenen zoeken , maar deze als 

 bloote werktuigen beschouwen , door welke een al- 

 gemeen werkend beginsel , onverschillig welken naam 

 men aan hetzelve hecht , aan bet dierlijk ligchaani , 

 het vermogen tot gewaarwording en tot wilsuitoe- 

 fening geeft. Deze echter kunnen niet bestaan zon- 

 der dat de indrukken van buitenaf in de zintuigen 

 voortgebragt en door de zenuwen voortgeleid worden , 

 en wat zal wil beteekenen , zoo er geene uitvoe- 

 rende magt aan denzelven vei'bonden is ? Zoo vor- 

 men spieren , zintuigen , zenuwen , hersenen en 

 ruggemerg één geheel, hetwelk niet uit zijn ver- 

 band kan gerukt worden en in hetwelk de kracht 

 gezeten is , welke de Heer van deen slechts aan 

 een enkeld deel toeschrijft. Hoe ook zal men de 

 bewegingen der lagere, hersenlooze dieren verklaren, 

 als in de hersenen eene vis motum determinaus, 

 moderans , moet gezocht worden? Zijn de bewe- 

 gingen , door welke de hersenlooze vlieg mijne na- 

 derende hand ontvlugt, niet even regelmatig en be- 

 paald , als die geene welke elk mensch uitoefent? 

 Doch ik vrees dit verslag te zeer te rekken , door 

 langer b^ dit onderwerp stil te staan. 



In het volgend Hoofdstuk wordt over de zenu- 

 wen des organischen levens gehandeld. Deze heb- 

 ben de stoffelijke verandering onder haar beheer 

 als ook de bewegingen hieruit voortvloeijendc. Zij 

 zqn slechts, gelgk de schrijver dit uitdrukt, unitts 



