96 



men, door alle geologische tijdvakken heen, van tijd tot tijd 

 niet alleen is verbroken geworden , maar daarbij ook plaatselijk 

 doordrongen en overstroomd is geworden met heete plutonische 

 producten , en dat dit verschijnsel zich te eeniger tijd over de 

 geheele oppervlakte verspreid heeft voorgedaan. 



De groote bergketenen der Andes, Alpen, Pyreneeën en Hy- 

 melaya zijn in een betrekkelijk nog jong geologisch tijdvak op- 

 gestuw^d, waaruit volgt, dat de hoeveelheid warmte, die het 

 sedementaire gesteente bevat, dat door deze gebergten door- 

 broken is geworden , grooter moet zijn , naarmate wij den 

 ouderdom der aarde binnen engere grenzen terug dringen. 



De onderstelling, die aan Sir Thomso>'s theorie ten grond- 

 slag ligt, nam: eene plotselinge slijfwording of stolling van den 

 gesmolten bal tot in het centrum toe, en daarna regelmatige 

 van buiten naar binnen voortgezette afkoeling, wordt alweder 

 niet bevestigd door hetgeen aan werkende vulkanen en bij 

 ijzersmelterijen is waar te nemen. Stukken vaste lava drijven 

 op gesmolten lava, even als koud gietijzer drijft op het gesmoi- 

 tene. Volgens deze waarneming en hetgeen de aardkorst ons te 

 aanschouwen geeft (*j moet men wel tot het besluit komen, 

 dat de aarde allereerst aan haar oppervlakte verstijfd en allengs 

 omkorst is geworden door de vastwording van gesteenten die, 

 ofschoon altijd specifiek lichter dan het gesmolten gedeelte, voort- 

 durend onder toenemenden druk uit een steeds spec. zwaardere 

 gesmolten massa door bekoeling worden afgescheiden. 



De theorie van Nasmyth omtrent de vulkanen van de maan 

 berust eveneens op de onderstelling dat de gesteenten zich 

 in het algemeen even als gietijzer bij den overgang uit den 

 gesmolten in den vasten toestand uitzetten en dus spec. lichter 

 worden. Sir Thomson neemt juist het omgekeerde aan, en laat 

 de door afkoeling vastwordende gesteenten van het oppervlak 

 naar de diepte zinken , om te komen tot het besluit van alge- 

 heele plotselinge verstijving. 



(•) Haar hoog spec. gewicht ten opzichte van dat der ons bekende gesteen- 

 ten niet te vergeten. 



