101 



niet in de beweging van de zon deelende atmospheer, — te 

 vinden is , daar tocli zonder bevestiging van den remband geen 

 wrijving kan ontstaan. Het bestaan van zoodanige wrijving 

 voorop stellende, zoo is haar warmteeffect gemakkelijk uit 

 te rekenen. De massa van het om zijn as draaiende lichaam 

 bekend zijnde, eveneens de omwentehngsnelheid en het mecha- 

 nisch warmteëquivalent , zoo leert de berekening, dat al de 

 op deze wijze voort te brengen wrijving, omgezet in warmte 

 voor nog geen twee eeuwen zonnehitte zou opleveren. 



De gravitatie-theorie ter verklaring der zonnewarmte is de 

 eenige die ten slotte beter steek houdt, en thans dan ook 

 algemeen door natuurkundigen als de meest bevredigende wordt 

 aangenomen. 



De eene vorm waaronder deze theorie kan worden voorge- 

 steld, bekend onder de meleoritische , werd het eerst geop- 

 perd door Dr. Mayer van Heilbronn. Volgens deze hypothese 

 zou de warmte van de zon onderhouden worden door een 

 voortdurende regen van meteorieten , die op haar oppervlak valt. 

 De hoeveelheid arbeidsvermogen , die één pond gewicht , vallen- 

 de van oneindige hoogte op het oppervlak van de zon, op het 

 oogenblik van den aanslag oplevert , zou volgens Croll voldoende 

 zijn om een gewicht van 1000 ton 5V2 mijl hoog te heffen (*). 

 Hoe verbazend groot dit effect ook zijn moge, toch zou de val 

 eener rotsmassa van niet minder dan 176 kubieke mijlen in- 

 houd noodig zijn , om de zonnewarmte gedurende één seconde 

 te onderhouden, eene massa gelijk aan de aarde zou een voor- 

 raad voor 93 jaren , en eene gelijk aan de zon zelve voldoende 

 warmte voor 53 millioen jaren opleveren. 



De meteoor-theorie heeft tegenwoordig plaats gemaakt voor 

 de krimpings- of verdichtingstheorie van Prof. Helmuolz. 



Wanneer wij de lucht in een gesloten cilinder samenpersen , 

 zoo komt warmte vrij, en de vermeerdering van temperatuur 

 zal grooter zijn, naarmate de samenpersing sneller heeft plaats 



(*) Dat is, wanneer hier de engelsche mijl en hel engelsche pond worden 

 bedoeld, meer dan 135 millioen paardekrachten of ruim 24 millioen calorien. 



