102 



gehad. Is die snelheid gering, zoo blijft evenwel de hoeveel- 

 heid vrij gekomen warmte dezelfde, en wanneer de verdich- 

 ting niet het gevolg was van een uitwendig aangebracht ar- 

 beidsvermogen, maar inwendig door de onderlinge botsing der 

 luchtdeeltjes was voortgebracht, het effect zou hetzelfde zijn. 

 Volgens de neveltheorie moet nevel of vuurmist, waaruit het 

 planetenstelsel is ontstaan, zich oorspronkelijk ver buiten den 

 loopbaan van de verst verwijderde planeet hebben uitgestrekt. 

 Gedurende de verdichting dier nevelmassa tot haar tegenwoor- 

 digen toestand moet er dus warmte zijn vrij gekomen. Deze 

 hoeveelheid is bij benadering berekend geworden ; zij zou vol- 

 doende zijn voor eene uitstraling, als die de zon thans oplevert, 

 voor den tijd van 20 millioen jaren, of iets meer, wanneer de 

 dichtheid van de zon , zoo als waarschijnlijk is , naar het cen- 

 trum toeneemt. Wanneer derhalve de middelpunltrekkende 

 kracht de eenige bron der zonnewarmte is, zoo moeten alle ge- 

 ologische gebeurtenissen opgesloten liggen binnen eene tijdruimte 

 van 20 millioen jaren. 



Volgens astronomische waarnemingen schijnt ons planeten- 

 stelsel zich in de ruimte voort te bewegen , en dat wel in de 

 richting van het sterrenbeeld Hercules. Bij analogie is het 

 waarschijnlijk , dat andere zonnen eveneens in voortgaande be- 

 weging verkeeren. Sirius bijvoorbeeld toont eene betrekkelijke 

 beweging ten opzichte van de zon , waardoor de afstand tus- 

 schen beide lichamen met ongeveer 20 mijlen per seconde toe- 

 neemt. Andere hemellichamen zullen elkander ongetwijfeld na- 

 deren. Het geval geheel liypothesisch stellende — zegt CroU — 

 dat twee lichamen , ieder half zoo groot als de zon , zich in 

 rechte lijn naar elkaar toe bewegen, met eene snelheid van 476 

 mijlen in de seconde, zoo zullen zij op het oogen blik van tref- 

 fen, eene hoeveelheid warmte ontwikkeien gelijk aan 50 mil- 

 lioenen jaren zonnewarmte. Waarom zou de zon niet uit twee 

 dergelijke lichamen kunnen zijn saamgesleld? waarom zou de 

 voorraad iniliaal-warniU^ . die zij eenmaal bezeten heeft, niet 

 het product van zoodanige botsing kunnen zijn ? De verbazende 



