121 



gen van 'Ivlimaat: lange perioden van onafgebroken lente, en 

 van winterkoude tot geheele bevriezing toe, en geologische ver- 

 anderingen in de verdeeling van land ^n zee, ~ nu eens de 

 vrije ontwikkeling, vermenigvuldiging en verbreiding bevorde- 

 rende, en daarna door trapsgewijze opsluiting binnen een zoTlo- 

 gischen kring, den strijd om het leven verwekkende — moeten 

 aanleiding hebben gegeven , dat veranderingen in organisch leven 

 alleen onder sommige omstandigheden bevorderd zijn geworden, 

 en dan sneller dan in den regel tot stand kwamen. 



Nog doet de geologische tijd zich aan ons voor als de groote 

 geest, die — om Prof. Huxley's metaphoor te gebruiken — voor 

 ons oprijst als de Djin uit de waterkruik, die de visscher 200 

 onvoorzichtig was te openen, en die ofschoon dampvormig, 

 bedriegelijk en onbepaalbaar, tegelijk overweldigend reusachtig 

 is. Wij mogen nog niet in staat zijn het uur te lezen op ons 

 geologisch of biologisch uurwerk, maar dat de tijdmeter aan- 

 wezig is, kan niet worden betwijfeld. 



Er blijft ons ten slotte nog eene belangrijke beschouwings- 

 wijze van het groote vraagstuk ter behandeling over. 



De voorhanden bewijzen eener voormalige, betrekkelijk nog 

 jonge ijspcriodc hebben naar eene theorie doen omzien , waaruit 

 die tijdelijke sterke afkoeling over een groot deel der aarde te 

 verklaren zou zijn. Die aanleiding heeft men meenen te vin- 

 den in de afwisselende excentriciteit van de loopbaan der 

 aarde om de zon. Door de tijden te bepalen tusschen de op- 

 volgende uitersten der excentriciteit, en tot een laatste maxi- 

 mum overeenkomende met maximum afkoeling , terug te reke- 

 nen , zou daaruit het vermoedelijk midden van den ijstijd ge- 

 vonden zijn, en zouden wij in <lat gegeven een maat bezitten 

 ter bepaling van voorafgaande geologische perioden. 



Gedurende het laatste miljoen jaren zijn er twee maxima 

 van excentriciteit voorhanden, het eerste loopende van 980000 

 tot 720000 jaren geleden, en een Iweede dat van ongeveer 

 250000 tot 80000 jaren achter ons ligt. Aanvankelijk was Sir 



