138 



Iwee honderd gulden heeft ; hij geeft daarom in overweging 

 genoemde collectie, wanneer ze op publieke vendutie gebracht 

 wordt, te limiteeren op ƒ 200.— en mocht die som niet ge- 

 boden worden , haar voor dien prijs ten behoeve van het Museum 

 der Vereeniging aan te koopen. 



Wordt besloten hieromtrent eerst op de volgende vergade- 

 ring eene l)eslissing Ie nemen , opdat de leden der Direclie zich 

 in dien tusschentijd een juist oordeel over de waarde van de 

 collectie Robillard zouden kunnen vormen. 



IX. Het lid Cretier doet de volgende mededeeling. 



Hel is bekend dat de steenen hier te Batavia uit klei ver- 

 vaardigd in den regel zeer broos zijn. Het ratelend, niet 

 helder klinkend geluid bij het aanslaan wijst reeds op gebreken 

 in den samenhang . Onlangs was ik in de gelegenheid de oor- 

 zaken van die minder goede hoedanigheid eenigzins nauwkeu- 

 riger te onderzoeken . 



Als eerste oorzaak moet worden aangegeven de minder goede 

 hoedanigheid van de grondstof, van de klei. De gebreken van 

 deze zijn deels van physischen, deels van chemischen aard. 

 Physisch in zooverre als door het groote verval van het water 

 der Indische rivieren grootere deeltjes worden medegevoerd. 

 Dien ten gevolge is de klei zanderig en ongelijkmatig van korrel ; 

 het inkrimpen bij het bakken zal daardoor minder regelmatig 

 plaats hebben en dit moet nadeelig op den samenhang van de 

 deeltjes werken. Het groote gehalte aan ijzeroxyd zal even- 

 eens nadeelig werken en wel Ie meer naarmate bij het bakken 

 de temperatuur minder hoog is geweest. Om dit te begrijpen 

 stelle men zich voor dat glas, porcelein, steen en hoogoven- 

 slakken verwanten zijn in dien zin dat het uit een chemisch 

 oogpunt allen kiezelzure zouten zijn. Laten wij het porcelein 

 ter zijde dan zijn het allen dubbelverbindingen die als basen 

 kali, natron, kalk, aluinaarde en ijzeroxydul of oxyd bevatten. 

 Hoe meer van de beide eerste stoffen aanwezig is, des te ge- 

 makkelijker zal de verbiniling smelten (glas); kalk zal de ver- 

 binding minder smeltbaar maken, terwijl kiezelzure aluinaarde 



