175 
pen. De reaal wordt aldaar voor 26 gulden verhandeld (f). 
Nadat wij een half uur door allerlei vragen onze begelei- 
ders hadden vermoeid, keerden wij langs denzelfden weg terug. 
Bij onze tehuiskomst bevonden wij tot onzen spijt den 
waarnemingstoestel niet gereed , en onze bediende beklaagde 
zich, dat hij geen hulp sinds ons vertrek gekregen had maar al 
het volk ons was nageloopen. Wij berispten den panghoeloe over 
dien geringen ijver en de verwaarloozing onzer stelligste bevelen, 
waarna een zoo groot getal mannen aan het werk werd gesteld, 
dat wij op behoorlijken tijd onze waarnemingen konden be- 
ginnen en ten 9, ure reeds onzen arbeid hadden verrigt. La- 
ter in den avond onderhielden wij ons met den panghoeloe. 
Vroeger was de bovengenoemde anakh radja, panghoeloe te 
Kottaboena; maar waarschijnlijk om zijnen erkenden zin voor 
hollandsche gewoonten en te groote genegenheid voor het 
Nederlandsche bestuur, door zijn’ oom, den tegenwoordigen radja, 
die in zijne jeugd te Manado tot christen gedoopt werd, maar 
later door gebrek aan gemeenschap met ons en den ijver der 
mohammedaansche zendelingen tot den islam is overgegaan, van 
die waardigheid ontzet. 
De versierselen in goud, die zij ons lieten zien, toonden 
genoegzaam aan, dat zij in de kunst van dit metaal te be- 
werken weinig vorderingen hebben gemaakt. Daarentegen zijn 
zij goede ijzersmeden, die al hunne gereedschappen van dit 
metaal zelve vervaardigen. 
De vrouwen weven eene zeer goede soort van lijnwaad uit 
katoen, hetwelk zij met vasthoudende kleuren, die uit afkook- 
sels van zekere houtsoorten en bladeren worden verkregen, 
verwen. De matten, welke daar gemaakt worden, munten 
uit door fraaiheid van vlechtwerk (2). 
(1) De heer S. H. De Lanar heeft een’ goudsteen met gewasschen 
goudzand uit de mijn van Kottaboena overgezonden, alsmede eenige goud- 
bevattende steenen uit het distrikt Belang. 
(2) De heer 5. H. De Larner heeft een pakje van de bovenbedoelde 
bladeren en een stuk hout met de afkooksels waarvan de draden gekleurd 
