204 
Steenkolen van Batsjan. 
Renige maanden geleden is te Ternate doöor Z. M. stoom- 
schip Vesuvius, onder bevel van den Îuitenant ter zee Íste 
klasse P. A. Ma®ruijsen, eene kleine hoeveelheid steenkolen 
beproefd, welke op het eiland Batsjan gevonden waren. 
Het waren meestal kleine stukken, van eene doffe graauwe 
kleur met bruine vlekken door afzetsel van water, en zoo 
broos, dat men ze dadelijk met de hand kon breken. * Ook 
de breukvlakten vertoonden gele vlekken. In de smederij en 
kombuis brandden zij slecht, gaven weinig hitte en vielen, 
aangegloeid zijnde, als asch uit elkander. 
Omtrent de ligging der kolenlaag zullen de plaatselijke bij- 
zonderheden nader worden onderzocht; zeer waarschijnlijk zal 
men dan betere lagen ontdekken, hetgeen van te meer waar- 
de zou zijn, aangezien het vervoer naar het strand weinig 
bezwaar schijnt op te leveren. 
oe gevonden digt hy de steenkolenbeddingen 
op Batsjan. 
De heer Gorpman, resident van Ternate, zond aan de Na- 
tuurkundige Vereeniging een doosje met koperzand, gevon- 
den digt bij de nieuwelings geopende steenkolenbeddingen op 
Batsjan. In het doosje bevond zich tevens een pakje zwart 
ijzerzand, hetwelk door den magneet uit den erts getrokken 
was en in gewigt met het koperzand nagenoeg gelijk stond, 
alsmede een stukje mineraal, met vele glinsterende kristalletjes 
van zwavelijzer vermengd, benevens eenige door een gering 
kopergehalte groen gekleurde kwartsstukjes. 
Genoemde erts is mij door den heer Maten gegeven, ten einde 
het kopergehalte daarvan te bepalen. Het onderzoek was het 
volgende. 
De erts had een zwart zandachtig voorkomen; vele groe- 
ne deeltjes waren daarin duidelijk waar te nemen; onder het 
