819 
Het zetten van juweelen geschiedt meestal op eene zeer grove 
wijze in zilver of goud. Te Malacca en Singapore worden 
zij veel beter gezet dan te Riouw. 
Het goud wordt in mas moeda en mas toewa onderscheiden, 
naarmate het geel of rood is, of meer of minder met zilver 
vermengd. Tot het wegen wordt somwijlen gebruikt de klei- 
ne roode vrucht van den sagaboom, waarvan gemiddeld 24% op 
de maas en 16 maas op de thail gaan; gewoonlijk wordt de 
waarde van eene saga-zwaarte goud op 10 duiten gerekend. 
Ook heeft men eene andere soort van saga, kandori batang 
genaamd, waarvan de boon grooter en zwaarder en zonder 
zwarte vlek is, wegende gemiddeld !/,,; thail. 
Kopergieters waren vroeger te Riouw en Lingga, alwaar 
zij hunne wapens gedeeltelijk zelve maakten, maar thans vindt 
men er geene meer en erlangt men de koperen huisraden, 
lila’s enz. van Palembang , Borneo en Java. 
Het tin wordt tot het maken van verscheidene zaken gebe- 
zigd, zooals waterketels, deksels, doosjes enz. en door Malei- 
jers en Chinezen bewerkt. 
De steen van Singarang wordt geheel door Chinezên bewerkt, 
die tot het halen uit de groeve ijzeren en houten wiggen en 
koevoeten bezigen. Van buskruid maken zij: hierbij geen gebruik, 
waarschijnlijk wegens de duurte van dit artikel. 
Nu en dan, bij voorkomende behoefte, worden van het zeer 
goede leem, dat hier gevonden wordt, steenen gebakken, maar 
vaste bakkerijen bestaan niet, daar er geene genoegzame behoef- 
te aan steenen is. De voor het bouwen van het fort Kroon- 
prins benoodigde steenen werden te Riouw onder opzigt van 
den kapitein der genie ScuönermarckK vervaardigd en waren van 
eene uitmuntende hoedanigheid, doch die, welke thans somwij- 
len nog gemaakt worden, zijn, wegens gebrek aan kennis der 
vervaardigers, van eene slechte soort, los, poreus en vergaan 
zeer spoedig, als zij aan den invloed van het weder zijn bloot- 
gesteld. 
De dakpannen, hier gebezigd, zijn van eenen anderen vorm 
dan die uit Europa. Het zijn holle doorgesnedene cilinders zon- 
