324 
noten, of van die van verschillende boombasten. Het ge- 
moeti wordt wel gebezigd doch hier niet gemaakt. Het wand 
en destaggen van kleine vaartuigen bestaan gewoonlijk uit een! 
enkelen rottan. Tot het maken van touw- zijn verscheidene 
rottansoorten zeer geschikt, die meest alle in de bosschen ge- 
vonden worden. Het meest algemeen is rottan segah, doch 
die wordt van Borneo aangevoerd; bij gebrek van dien, rote 
tan toengal, die op de eilanden gevonden wordt. Het want 
bestaat dikwijls uit rottan hidjoe of rottan lajar. De andere 
rottansoorten tot het maken van touw gebezigd zijn: rottan 
tjiteh, oedang, tikoes, gelang, batoe, itam, kawat, semoet, 
boewa en eenige andere. Buiten deze heeft men nog an- 
dere soorten, die hiervoor niet gebezigd worden, zoo als 0. 
a. rottan salak, waarvan de vrucht gegeten, en rottan djer- 
nang, waaruit het drakenbloed verkregen wordt. 
De praauwen die te water blijven worden onder water met 
dompol (stopverw) bestreken , hetwelk bekapoer geheeten wordt. 
Zooals bekend is bestaat de dompol uit kalk met djarak-olie ver- 
mengd. De sampan en kleine vaartuigen, die telkenmale op het 
drooge gehaald worden, worden met kroeingolie gesmeerd, ten 
einde het hout te bewaren. Zooals hierboven is aangemerkt, 
worden de groote praauwen in de soengei Daij in drooge 
dokken geplaatst, zoolang als zij niet gebruikt worden. 
Het hout, tot het bouwen hunner vaartuigen bestemd, wordt 
door het vuur gekromd en de meeste deelen met houten pennen 
bevestigd. In de naden wordt de bast van kajoe gelam ge- 
legd, die ze goed digt maakt. Indien de praauwen echter 
oud worden en de naden opentrekken, worden deze met 
gala gala bestreken of gebreeuwd met den afgeschrapten bast 
van bamboe, die daarna bestreken wordt met een mengsel, 
bestaande uit dammar en olie. Tot het vervaardigen wordt 
de dammar batoe zeerfijn gezifd, met zeer heet water over- 
goten en dan met kroeing-olie en kapas goed dooreen ge- 
kneed en doorwerkt. Dit wordt lepah genaamd. De hier bo- 
ven gemelde gala gala is een soortgelijk mengsel. 
Tot het maken der zeilen worden de lijken uitgespannen 
