326 
Als roeivaartuigen treft men hier en daar een’ sampan pan- 
djang aan. Deze vaartuigen, zooals de naam aanduidt, zijn zeer 
lang, smal en scherp. Door 6 tot 8 roeijers voortgestuwd, 
vliegen zij over het water en worden welligt alleen door de 
visschers sampan voorbij geroeid. 
Het is natuurlijk, dat een volk, zoo bij uitstek zeevarend 
en zeeroovend als de Maleijers, goed van wapens voorzien is. 
Deze worden gedeeltelijk door hen zelve vervaardigd, gedeel- 
telijk op Borneo, te Palembang, op Celebes, in Europa of elders. 
Hunne stukken geschut (mariam), van ijzer of metaal, zijn 
_meest alle van vreemden oorsprong. Zoo zijn onder anderen 
van de 4 metalen stukken, die voor de woning van den onder- 
koning staan, twee afkomstig van Barcelona en de beide ande- 
re van het gestrande engelsche fregat Carnetic. Geene zwaar- 
dere stukken dan 12 @® heb ik bij hen gezien; verre weg de 
meeste zijn van een geringer kaliber, bijv. 9, 4 tot 6 ®. 
Korte ijzeren en metalen stukken, rantaka genaamd, worden 
door hen zelven vervaardigd en hebben een kaliber van Î tot 2 ®. 
De lila’s zijn lange metalen stukjes van klein kaliber van 
1, tot1 ®. Vroeger werden deze te Riouw en Lingga gegoten, 
doch in den laatsten tijd niet meer. Thans komen die van 
Palembang en Borneo. De monding is veelal van eenen plat- 
ten, breeden rand voorzien. Het vizier is meestal een knop ach- 
ter bij het zundgat. Deze stukjes, die somwijlen zeer juist 
schieten, rusten met tappen in mikken, die of in palen of in de 
boorden der vaartuigen worden gestoken. 
Eene andere soort van ligt geschut is de djela rembang; de- 
ze heeft eene wijduitloopende monding, in den trant van de 
donderbussen en wordt voornamelijk gebruikt om met schroot 
te schieten. 
De ekor loetong zijn zeer korte ijzeren of koperen stukjes, die on- 
der anderen door de Chinezen op hunne poekat gebruikt worden. 
De pemoeras zijn donderbussen, meestal van Borneo en Pa- 
lembang afkomstig. 
De terkol of buksen zijn voor een gedeelte uit Europa af- 
komstig, gedeeltelijk van Pontianak, Sambas en Samarang. Dik- 
