42 
door de eene of andere omstandigheid noodzakelijk uitgesteld 
worden, dan wordt de schade naderhand ingehaald. De dage- 
lijksche wasschingen, die het sumbajan vooraf gaan, het hou- 
den der groote vasten (poeasa), het stipt bezoekén der moskee, 
worden door den Maleijer veel beter dan door den Javaan 
nagekomen. Door den tegenwoordigen onderkoning radja A- 
LL Ís aan zijne onderdanen de verpligting opgelegd van des 
vrijdags geen werk van welken aard ook te verrigten, dan na 
den afloop der godsdienstoefening, of na twee uren des achter- 
middags. 
De menigte hadji die men hier aantreft, is veel grooter dan 
op Java, en getuigt insgelijks van hunnen meerderen godsdienst- 
ijver. Het zijn niet alleen de grooten, maar ook velen uit 
de mindere, ja zelfs uit de behoeftige klasse, die de reis 
naar Mekka doen, waartoe zij soms jaren achtereen sparen, 
hetwelk anders geenszins in hun karakter ligt. De overtogt 
naar Mekka met de Arabische schepen, die te Singapore aan- 
komen, kost voor een’ gewonen Maleijer 8 tot 12 spaansche 
matten, maar dan moet hij zelf voor zijn voedsel zorgen 
en heeft geene meerdere ruimte dan twee voet breedte en 5 
tot 6 voet Iengte in het tusschendeks, of wel hij moet zich op 
het dek door een’ kadjang tegen het slechte weder beveiligen. 
Als zij in Arabië aankomen of van de reis terugkeeren , zijn 
zij meestal uitgeteerd van gebrek en vermoeijenis. Er zijn on- 
der de Maleijers, die tot 3 keer deze pelgrimsreize gedaan heb- 
ben; zelfs vrouwen trekken derwaarts. Die welke den togt 
gemaakt hebben zijn kenbaar aan hunne kleederdragt. De 
mannen dragen dan de sorban (tulband), het geborduurde vest (sa- 
daria), en meestal het lange badjoe (djoeba). De vrouwen sluijeren 
zich het aangezigt. Het is waarschijnlijk wegens de achting 
die den hadji overal bewezen wordt door den inlander, dat 
hij op deze warme en voor het klimaat minder geschikte 
kleederdragt zoo gesteld is, dat hij die nimmer aflegt en dat 
‘ik somwijlen in het bosch, verre van alle anderen menschen , 
dit hoofddeksel heb zien bezigen. Binnenshuis echter wordt de 
tulband wel afgelegd en in plaats daarvan de sonko gedragen. Ook 
