519 
gens gemis van bruikbare luchtsoorten, en door zijne onaf- 
gebrokene tegenwoordigheid den wasdom benadeelt. 
Dit water is meestal afkomstig van niet verafgelegene hoog- 
ten of bergen. De ongelijk dikke aardlagen, waarmede hunne 
kern omgeven is, zijn niet van dezelfde vastheid, en ook 
niet altijd onafgebroken voortloopende. Heeft nu, op den top 
eens bergs, de bovenste laag weinig vastheid, dan zal de daar- 
op vallende regen er in weg zinken, tot op de eerst volgen- 
de, digte, niet doorlatende. Langs deze laag zal het water af- 
vloeijen. Indien nu op de helling zelve zulk eene digte laag 
aan de oppervlakte komt, dan vormt zich daar eene plas van 
staand water; zoo niet, en loopt dus de lossere laag onaf- 
gebroken door, tot aan den voet des bergs, dan verzamelt 
het water zich daar. Dit water komt nu als moeras aan de 
oppervlakte, indien ook hier eene losse aardlaag boven op 
ligt; doch bestaat er de bovengrond zelf uit klei of zwaar 
leem, dan heeft men alleen eenen steeds waterhoudenden bo- 
dem, waaronder eene, met de regens in hetgebergte wassen- 
de of afnemende grondwel schuilt. 
Moerassen en poelen, met kleiachtigen bodem, ontstaan dus 
in het algemeen, door regen of ander water, op de plaats zelve, 
zonder ondergrondsche gemeenschap met het gebergte. 
Door langen duur en trapswijze verrotting van de daarin 
groeijende planten, kan echter ook hier een losse steenachtige 
bovengrond gevormd worden; en daardoor zou men het, op 
het eerste gezigt, voor ondergrondswater kunnen houden. 
Genoemde verschijnselen moeten in bergstreken schier altijd 
plaats hebben, orndat van de opgehevene lagen, waaruit de 
hoogten zijn zamengesteld, de buitenste zich naar den top toe 
allengs verliezen, het zij van de oorspronkelijke vorming af, 
of door latere ontblooting. Dus staat aan het water de ingang 
open tof verschillende opeenvolgende aardlagen, waartusschen 
het zeer lang kan voortloopen, zonder zigtbaar te worden, 
indien de bedekkende kleilagen onafgebroken blijven. Alzoo 
kunnen er ook moerassen en wellen ver van het gebergte 
ontstaan. 
