543 
tend voor koffijkultuur dienen, en dus aan het drainstelsel 
niet onderworpen kunnen zijn. Bepaalt men zich tot matig 
hellende gronden, en worden de drainpijpen op een vaste 
onderlaag tusschen vaste en juist aansluitende wanden ge- 
plaatst, dan is noch ontblooting, noch verplaatsing dier pij- 
pen te duchten. Ten aanzien der stoffen, die in het, door de 
bovengiondslaag heen gelekte, water mogten verdeeld zijn, moet 
ik verklaren, vernomen te hebben, dat dit water meestal 
volkomen helder is. Het laat zich ook moeijelijk denken, 
dat de onderzijde der drie à twee en een half voet dikke laag 
van leem- of kleigrond, eenige aarddeelen zou afstaan aan het 
water, dat er niet afdruppelt, maar door de omgekeerde gras- 
zoden heen, langzaam ingezogen wordt tusschen de naauwe ‘voe- 
gen der drainpijpen. Alleen in minder vaste grondsoorten 
heeft eenige uitspoeling van fijn zand plaats; maar, zoo het 
drainwerk met al de vereischte zorg verrigt is, kan dit geene 
verstopping veroorzaken, daar het water in de pijpen steeds 
in beweging is. 
Maar anders is het gelegen met een der stoffen, die het 
grondwater altijd, in meerdere of mindere mate, opgelost 
bevat, namelijk: de dubbel koolzure kalkaarde. Verscheidene 
voorbeelden zijn mij bekend, van omkorstingen, tot verstop- 
pens toe, door dit zout in de drainpijpen veroorzaakt, ten 
gevolge van het verlies van 50e/, van het koolzuur, waar- 
door het onoplosbaar wordt. Ik heb zulk een voorbeeld 
aangehaald in de meer genoemde bijdragen in het Indisch 
Archief. Alleen dan is dit onheil te vreezen, wanneer het 
grondwater over zeer ‘kalkrijke gronden komt of tusschen 
kalksteen beddingen gestroomd heeft. ; 
Het behoedmiddel hiertegen berust daarop, dat men het 
verlies van die 50°) koolzuur tracht te voorkomen; want 
dan blijft het zout oplosbaar. Dit kan geschieden, of door 
pijpen te bezigen van niet te groote diameter, of dat zij zoo 
veel mogelijk steeds met water gevuld blijven, als wanneer er 
geen koolzuur kan verdampen: of ook, door drains van hard 
gedroogd veen of turf te maken. Deze hebben geene harde 
