545 « 
Het is niet moeijelijk aan te toonen, dat het op Java be- 
staande stelsel van afwatering (door opene kanalen) niet alleen 
de goede uitwerking van het drainstelsel mist, maar ook niet 
de nadeelen voorkomt, die uit de scherpe afscheiding der beide 
moessons voor den landbouw ontstaan. 
Het eerste is boven reeds kortelijk betoogd. Met het bestaan- 
de stelsel is eene duurzame grondverbetering onmogelijk, omdat 
hierbij aan een hoofdelement van vruchtbaarheid, de zwurstof 
van den dampkring, veel te weinig toegang wordt geopend, 
en bovendien, omdat de ondergrond, niet meer water kunnen- 
de opnemen, dan totdat hij verzadigd is, weinig of geen 
voordeel van den regen zelven trekt. 
Het tweede is even kort af te handelen. Immers, ook met 
de beste opene kanalen, kan geen gereede afvoer worden ver- 
leend aan het water, dat een kleiachtige grond tusschen 
twee kanalen in, heeft opgezogen;- dit water wordt dan 
stagnerend en schadelijk. 
Evenmin kan men betwijfelen, — want de waarneming leert 
het, — dat in den droogen tijd, als het grondwater eenigzins 
terug treedt, de boven kleilaag tot groote, steenachtige klom- 
pen verhardt, die door hare sterke zamentrekking de uitbrei- 
ding der wortels stremmen, ja een deel der reeds aanwezige 
vezels dooden. Zoodanige gronden heb ik, onder anderen 
in Bagelen gezien, die men droog niet kan beploegen maar 
met koevoeten moet stuk slaan. 
Nog twee of drie andere nadeelen, van het stelsel der ope- 
ne waterkanalen onafscheidelijk, zullen hier met een enkele 
vermelding volstaan. Zij zijn: verlies van beplantbaar terrein; 
verlies van bovengrond door afspoeling bij hevige regens, en- 
behoefte aan gestadige herstelling of geheele vernieuwing der 
kanalen zelve. Vooral het eerste is een groof, regtstreeksch 
nadeel, en het laatste is misschien nog gewigtiger, omdat het 
een groot aantal handen en veel tijds kost, en niet kan ver- 
zuimd worden, dan ten koste van, een deel der oogsten. 
Het groot verlies aan bovengrond op hellende terreinen is 
op Java van te meer gewigt, omdat er in den regel de zoo 
