556 
kleigrond was. Die stijfheid toch staat in eene regte reden 
tot de hoeveelheid water, die hij kan opnemen en terug 
houden, en in omgekeerde reden tot zijn kapillair vermo- 
gen. 
Nemen wij voor de twee eerste eigenschappen, het gemid- 
delde der gronden uit Pasoeroean, dan bekomen wij 44°, en 
37°/,, of weinig meer dan de helft van het water, dat de proef - 
grond kon inzuigen (die bovendien, door het meer vochtige 
klimaat, miünder gelegenheid had om weder uit te droogen). 
In kapillariteit, die voornamelijk van het zandgehalte afhangt, 
staat de laatstgenoemde tot die van Pasoeroean, als f tot 8 
a 13, gemiddeld als 1 tot 10. 
Het was dus niet enkel de weinige gelegenheid tot uitdroo- 
ging, wegens aanhoudende regens, waardoor de proefgrond 
te Ardjiwinangon zoo nat bleef, ja natter werd, door dat 
de drains in vergaarbakken veranderd waren; maar ook bij 
droog weder zou deze grond veel langer vochtig en ge- 
sloten gebleven ziju, dan de andere. 
Tot wegzakking van het water was hij te stijf; — tot snelle 
uitwaseming veel te weinig kapillair. 
De gekozen grond zou dus, zeer waarschijnlijk, veel zijn 
verbeterd geworden. Zonder drains, zou hy echter meer kan- 
sen op eenen goeden oogst hebben aangeboden, dan gedraind 
zoo als hij was. : 
In weerwil van deze mislukking, zal er dus wel niet te 
twijfelen zijn aan de toepasselijkheid van het drainstelsel 
op Java, daar waar het noodig is. Aan de uitvoering zelve 
is ook niet te wanhopen. Het geldt hier eene groote, duur- 
zame en steeds vooruitgaande verbetering, van eenen zeer 
praktischen aard, — van den landbouw,—gegrond op induktieve 
kennis, en dus verre te verkiezen boven aile empirische voor- 
schriften. — Is eenmaal het streven naar die kennis opgewekt, 
dan zou het te vergeefs zijn, er eenen dam te willen tegen- 
stellen , ook al gevoelt men geen spoor van dit streven in zich 
zelven. 
