558 
wezen, dat op ongedrainden grond 5% van het regenwater, dat 
er op valt, door verdamping moet verwijderd worden, en dat 
het verschil in temperatuur tusschen wel en niet gedrainden 
grond, naast elkander gelegen, op 7 à 8 duim diepte, 4° à 
be F. beliep (|). 
2°. De dampkringslucht dringt dieper en dieper in den 
grond, ef heeft gelijktijdig eene soort van drooge verrotting 
en eene verweering, ja geheele ontleding der minerale bo- 
dembestanddeelen plaats. Daardoor worden de, in moeras- 
sige gronden zoo algemeene, vrje bodemzuren , onmiddellijk 
aan bases, ammonia, potasch, magnesia , kalk gebonden : — en 
naarmate dit ruimer en volkomener geschiedt, verkrijgt men 
ruimere oogsten: 
9°. De uitwerking van meststoffen wordt, door die lucht- 
wisseling in den grond, ten sterkste verhoogd. Eenen onge- 
drainden, natten grond te bemesten, grenst aan verkwisting. 
(1) Dewijl, volgens zorgvuldige waarnemingen van von HumBoLpr, boven 
bergvlakten in tropische landen van Amerika, voor elke vermindering 
in gemiddelde temperatuur van 19° C (1,8% F.), eene toename in 
hoogte van ongeveer 750 voet is aan te nemen, zoo zoude men omge- 
keerd, door de gemiddelde temperatuur eener plaats met 49 tot 59 F, (2,20 
à 30 C) te verhoogen, denzelfden invloed op den plantengroei eener plaats 
bewerken, als ware die 1600 tot 2200 voet minder hoog boven de zee ge- 
legen. De laagste bergvlakte, waarop voN HumBoLvrT die proeven geno- 
men heeft (Papayan), ligt ruim 5,400 voeten boven de zee, en voor alle 
aanmerkelijk lager gelegene plaatsen moeten wij het temperatuurver- 
schil door een lager cijfer van het hoogte-verschil uitdrukken. Doch 
ter berekening hiervan, bezitten wij, voor tropische landen, — zoo ver 
ik weet — nog geene data. Af te leiden, naar hetgeen men in gematig- 
de luchtstreken gevonden heeft, zal het cijfer van hoogteverschil’ voor 
elken-19 C, voor plaatsen op Java, die tusschen 2 en 4000 voet boven de 
zee liggen, wel niet minder dan 550 tot 600 voet bedragen; dus voor 4" à 50 
EF.=1100 à 1700 voet. Hieruit volgt dat, zoo de vlakte van Bandong 
gedraind ware, men aldaar even goed dezelfde planten zou kunnen kwee- 
ken,‚'als op ongedrainde plaatsen van Java, die van 300 tot 900 voeten 
boven de zee gelegen zijn. 
