566 
De gouverneur generaal J.J. Rocnussen heeft den gram in 
verschillende residentiën laten planten en deze proef is op 
een plekje gronds, achter het chemisch-landbouwkundig labo- 
ratorium te Buitenzorg herhaald. Die plek was bemest met 
beenderenasch en karbouwenmest. Hier werden vruchten ver- 
kregevp, doch kleiner dan de oorspronkelijke. Deze Java-gram 
weder geplant, gaf geene vruchten. 
Hoogst waarschijnlijk heeft men op Java ook peulvruchten 
verkregen, doch deze, onder de bladeren hangende, vallen, op- 
pervlakkig gezien, niet in ’t oog. 
Wanneer men op eene dergelijke ondervinding stuit en de 
mogelijkheid om de Javanen uit vrijen wil eene nieuwe kul- 
tuur te doen invoeren, dan is het beter de kultuur van den kat- 
jang hidjoe te „helpen bevorderen en uitte breiden. Ook is het 
voor den Javaan een uitmuntend voedsel, dat om den hoogen 
prijs als eene lekkernij wordt beschouwd en op sommige 
tijden, tusschen de vasten, in water gekookt, met aren-suiker 
gember en andere specerijen gemengd, met gebak en bij fees- 
ten, als koek gebakken, wordt gegeten. 
Ik heb er eene soep van laten bereiden, die zeer goed 
smaakte en veel met groene erwtensoep overeenkwam. 
De Javaan is met de kultuur van den katjang hidjoe bekend. 
Hij bewerkt zijne plek gronds, verdeelt die in beddingen van 
twee voet breedte, die nu worden bemest. In twee reijen gaat- 
jes van V, duim diep, plant hij, na 24 uren weekens, den 
katjang hidjoe. 
Na 6 tot S weken kan hij de peulen plukken, terwijl elk 
boontje hem gemiddeld 450 stuks opbrengt. 
De Sidney-paarden van den gouverneur generaal krijgen 
te Buitenzorg sinds $ maanden, behalve het gedroogde en 
natte gras, dagelijks 0.9 ned. @ katjang hidjoe en zien er ge- 
zond en krachtig uit. Vele partikulieren te Batavia geven 
dezelfde hoeveelheid. 
Deze katjang hidjoe wordt van de Bataviasche ommelanden 
en het Buitenzorgsche verkregen. Wordt die nu als paarden- 
voedsel gebruikt en in evenredigheid daarvan niet meer aan- 
