C2) 274 



katties stikstof voorkomen, bij een f^elialte van 0,3%, ]»lios])li()rziiiir 

 120 katties phosphorzuur, en ongeveer 250 katties kali. Nu vei'scliilt 

 de oplosbaarlieid dezer stoffen in den stalmest met die der kunst- 

 meststoffen aanzienlijk. Bij stalmesttoe<liening kunnen ^vij dus krij- 

 gen een werking van de stikstof, van de kali, van liet phosphorzuur, 

 en verder van de organische stof. 



In den stalmest zitten veel bacteriën en tevens veel bacteriën- 

 voedsel, zoodat toedienen van stalmest gedeeltelijk neerkomt op het 

 enten met een bacteriënilora. 



In den stalmest vinden de bacteriën kali, pliosphorzuur en stik- 

 stof, en veel koolstof; hij is dus een uitstekende voedingsbodem voor 

 bacteriën. Door deze bacteriën worden de organische stoffen van den 

 stalmest omgezet. Bij de omzettingen door de bacteriën ontstaan 

 zuren, en vooral veel koolzuur. De hoeveelheid koolzuur, welke ont- 

 staat, wordt na een stalmestgift soms j 1/2 •' 2 maal zoo groot. Door 

 deze bacteriënwerkingen en de producten, die daardoor ontstaan, 

 kunnen onoplosbare verbindingen oplosbaar worden, o.a. onoplos- 

 bare phospliaten ontsloten worden, zoodat stalmest niet alleen recht- 

 streeks, maar ook incürect phosphoi'zuur kan leveren. 



Bij de omzettingen van den stalmest ontstaan uit de planten- 

 resten colloïdale liumusstoffen, zoodat vooral op zandgrond het wa- 

 terlioudend vermogen door stalmest verhoogd wordt. Uit ammoniak 

 ontstaat salpeterzuur, dat gunstig op de grondstructuur inwerkt. Het 

 koolzuur, dat uit den stalmest ontstaat, slaat colloïden neer. Op 

 zwaren grond zal de ammoniak van den stalmest soms niet voldoend 

 genitrificeerd worden. 



Of de stoffen, welke in stahnest voorkomen, spoedig of eerst laat 

 voor de planten beschikbaar zijn, hangt af van de bacterieele om- 

 zettingen, en daar deze weer zeer sterk door temperatuur, voclitigheid 

 en lioeveelheid zuurstof van den grond beïnvloed worden, spreekt 

 liet vanzelf, dat de werking van stalmest zeer verscliillend kan uit- 

 vallen. 



Wij moeten dus bij de bespreking van de stalmestproeven zoo- 

 veel mogelijk met al deze factoren rekening houden. 



Daar wij hier eerst alleen de werking van den stalmest als phos- 

 l)haatmcst bespreken, moeten wij alle proeven, waarbij vermoeilelijk 

 andere werkingen zijn opgetreden, uitschakelen. 



Deze publicatie wordt in 5 lioofdstukken ingedeeld : 



Hoofdstuk I. Bespreking en indeel ing der proeven in vier 

 groepen. 



