(6) 562 



Ook in dien tijd zag men dus bij l)ibitklachten tegen dikke 

 woorden niet op. 



Weldra was echter bijna geen gezonde topstek meer verkrijg- 

 baar. Daar het riet op voldoende hoogte in het gebergte beter ge- 

 zond was gebleven, werd plantriet in het gebergte gekweekt, teneinde 

 hieruit weer gezonde tuinen in de vlakte te krijgen 't). De bergim- 

 port nam snel toe, en redde de situatie. 



Tegelijk werden vele andere rietsoorten ingevoerd, o.a. Fidji, 

 Loethers en Wit Manilla, en werden nieuwe soorten uit zaad ge- 

 kweekt, die op hare beurt niet alleen het nog overgebleven Zwart ' 

 Cheribon, maar ook de ingevoerde rietsoorten bijna geheel verdron- 

 gen. Het waren voornamelijk 100 POJ, in 1893 aan liet Proefstation te 

 Pasoeroean gewonnen, en 247 B, in 1894 of later op de s.f. Ketegan 

 verkregen. Na 1900 werden deze rietsoorten snel uitgebreid, en nog 

 tien jaar later vulden zij bijna het geheele areaal. 



Tegelijk met de uitbreiding dezer zaadrietsoorten kwam ook de 

 uitbreiding der zeefvatenziekte in het 247 B. Reeds vóór het 247 B 

 in de practijk kwam, omstreeks 1900, trad in 247 B zeefvatenziekte 

 op, en in 1905 was op Ketegan en Krian de aanplant van 247 B 

 zoo ziek, dat tot bergimport moest worden overgegaan. Weldra was 

 dit voor gelieel Sidoardjo, daarna o.a. ook voor Modjokerto het geval. 

 Sinds 1912 nam de ziekte nog weer snel toe. Vooral op fabrieken 

 met zware Welgronden ging de uitbreiding met groote sprongen, en 

 meermalen werd tegelijkertijd het planten uit topstek van maalriet 

 en uit vlaktebibittuinen door de zeefvatenziekte onmogelijk gemaakt. 



Het 100 POJ hield zich langer goed, maar vooral na 1912 nam 

 de ziekte toe. Op 1 Juli 1914 wezen wij op de wenschelijkheid, om 

 door onderzoek van het riet aan den molen steeds alle snijtuinen 

 op zeefvatenziekte te onderzoeken, ook voor 100 POJ (Archief 

 191 4,p. 1001). Op 14 Juli 1914 behandelden wij de snelle toename 

 van zeefvatenziekte bij 100 POJ en schreven in Archief 1914,p. 1124: 

 „Het is helaas een feit, dat bij 100 POJ de zeefvatenziekte in de 

 laatste jaren sterk is toegenomen. Enkele fabrieken in het Sidoardjo- 

 sche, die jarenlang met succes generatie-topstek hadden geplant, 

 moesten vrij plotseling hare bibit door import ververschen". 



I). Volgens „Overdrukken en referaten van belangrijke publicaties vóór 1893", Bijlage van het 

 Archief. Soerabajn 189», p. 6ö, werd de raad tot het aanleggen van bergbibittuinen gegeven door 

 SoLTVVEDEL van het in 1S8G opgerichte Proefstation Middcn-Java te Semarang. Uit ,.De Serehziekte" 

 door F. SOLTWKDEL, Semarang 1883 p. 32, kan dit echter niet blijken, daar Soltwedel hier alleen 



zegt: , er werden bibittuinen in hooarere bergstreken aangelegd in de hoop, dat daar het net van 



de ziekte verschoond zou blijven. Al deze maatregelen lijn echter niet voldoende geweest; overal is 

 de ziekte gevolgd, ja, de waarschijnlijkheid bestaat, dat er op het oogenblik op Java geen plaats meer 

 bestaat, die vrij van de serehziekte is". Wij weten niet, waar Soltvveoel den betreffenden raad 

 gegeven zou hebben. 



