(2) 598 



samenwerking met het Proefstation hebben onze verwachtingen ver 

 overtroffen, en zijn van groote waarde geweest voor de bereiking 

 van het gestelde doel. 



Maar het spreekt vanzelf, dat de bruikbaarheid van de resultaten 

 eener enquête, al is zij van groot belang voor een snelle oriënteering, 

 moet lijden onder het groote aantal persoonlijke opvattingen, die 

 daarin zijn neergelegd. 



Heeft het epidemiologisch onderzoek door één enkelen persoon 

 plaats, dan heeft dit naast het nadeel, dat het onderzoek langzamer 

 vordert, het onmiskenbare voordeel, dat bij elk ziektegeval dezelfde 

 maatstaf van beoordeeling wordt aangelegd. 



De waarnemingen in den aanplant, waarvan de belangrijkste in 

 het eerste hoofdstuk zijn opgenomen, werden gedaan vanaf begin 

 Januari 1915 tot einde Maart 1916. De hieruit getrokken conclusies 

 leidden tot een, naar onze meening ongedwongen verklaring van de 

 voornaamste oorzaken, die medewerken tot het optreden van gom- 

 ziekte. 



Het zal blijken, dat de uitgevoerde proeven over het planten met 

 uitloopers in onmiddellijk verband staan met het gomziekteprobleem. 



Een kort geleden verschenen publicatie van Erwin F. Smith over 

 de gomziekte bevat eenige mededeelingen, die niet geheel in over- 

 eenstemming zijn met onze ervaringen, en zal in een afzonderlijk 

 hoofdstuk een onderwerp van bespreking uitmaken. 



Ten slotte zal de door de gomziekte veroorzaakte schade en 

 hare bestrijding worden behandeld, die te zamen met onze proeven 

 over het planten met uitloopers van meer rechtstreeksch belang 

 voor de practijk zijn. 



Hoofdstuk I. 



Nieuwe waarnemingen over het voorkomen der gomziekte 



OP Java. 



De vroeger "i) bijeengebrachte gegevens over het voorkomen der 

 gomziekte op Java zijn van dien aard, dat de algemeene verbrei- 

 ding als vrij zeker mag worden aangenomen. 



De hieronder volgende ontvangen berichten en gedane waarne- 

 mingen in de tweede periode van onderzoek zullen bevestigen, dat 

 deze algemeene verbreiding als vaststaand kan worden beschouwd. 



Waar vroeger nog twijfel bestond, of de ziekte wel in den West- 

 moesson voorkwam, is dit thans met zekerheid vastoesteld. Kort na 



\) Gomziekte I. Hoofdstuk 7. 



