((3) JÖTH 



De scliomnielingen der productiecijfers, die door de genoemde 

 omstandigheden worden veroorzaakt, maken een directe on- 

 derlinge V e r g e 1 ij k i n g der r i e t s o o r t e n niet goed 

 m o g e 1 ij k. Dit is ook geenszins de bedoeling der statistiek. Het 

 productiecijfer van een rietsoort is immers in hooge mate afhanke- 

 lijk van de omstandigheden, die op een bepaalde onderneming heer- 

 schen, en dit cijfer hangt bovendien zeer af van de uitbreiding, die 

 de rietsoort op een bepaalde onderneming gekregen heeft. Zoodra de 

 soort op. voor haar minder geschikte gronden komt, daalt haar pro- 

 duct in sterke mate. Een fabriek, die met 200 bouw van een riet- 

 soort 150 pikol suiker per bouw daarvan maakt, is volstrekt niet 

 zeker dat zij met 400 bouw van die rietsoort ook 150 pikol suiker 

 per bouw behaald zou hebben, hetzij omdat dan niet meer de meest 

 geschikte gronden voor die soort beschikbaar waren, hetzij omdat al 

 het riet dan niet meer in den voor die soort optimalen tijd geplant 

 en geoogst zou kunnen worden. Vele fabrieken hebben dit tot hare 

 schade ondervonden. 



Het opmaken van de soortenindeeling bij liet bibitplan behoort 

 tot een der belangrijkste deelen van de taak van den suikerfabrikant 

 op Java. Deze soortenindeeling kan geenszins alleen op de kennis 

 der soortsgewijze productiecijfers berusten; zij vereischt, behalve de- 

 ze kennis, ook een nauwkeurig inzicht in de bodem- en waterver- 

 houdingen in het geheele te beplanten areaal, en zulks mede in ver- 

 band met de toestanden ter plaatse ten opzichte van werkvolk, 

 transport en fabrieksinstallatie. AVie zonder meer de ri^tsoorten met 

 het hoogste suikerproduct koos, zou in vele gevallen van een kwade 

 reis thuiskomen, zooals op verscheidene fabrieken geschied is, toen 

 zij, na eenige allergunstigste jaren voor 247 B, in 1911 vrijwel alle 

 beschikbare plantruimte afstonden aan de toen het hoogst produ- 

 ceerende rietsoort, 247 B. Het sterkst geldt dit wellicht voor de thans 

 liet hoogst produceerende rietsoort EK 28; van deze soort is het wor- 

 telstelsel immers zoo gevoelig voor een te vochtigen ondergrond, dat 

 zij op verscheidene fabrieken in het geheel niet, en op vele andere 

 fabrieken slechts voor een klein percentage geplant kan worden. 



Elke rietsoort is min of meer te beschouwen als 

 een apart cul t uurg e w a s. Men moet hare eischen van grond, 

 water, drainage, bemesting, planttijd en oogsttijd kennen, wil men 

 haar tot volle productie brengen. In den tijd van het Zwart Cheribon 

 behoefde men alleen die eene rietsoort te leeren hanteeren; later, na 

 den korten overgangstijd der uit den Archipel ingevoerde rietsoorten, 



