101 (23) 



ren ? Tenzij hij door buitengewonen werklust geplaagd mocht wor- 

 den, zal hij prefereeren, geen risico te loopen en den oogst zon- 

 der arbeid binnen te halen. Wij vreezen, dat zelfs het arbeidlieven- 

 de blanke ras tegen zulk een verleidelijk aanbod niet bestand zou 

 blijken. 



Zoo heeft de wetgever dus het tweeledig resultaat bereikt, den 

 fabrikant een approximatieve zekerheid der te occupeeren gronden 

 te verschaffen, en tegelijk den grondbezitter een verhuur van gron- 

 den mogelijk te maken, die hem van de zorgen en het risico des 

 landbouwers op die gronden ontheft zonder het financieel resultaat 

 van zijn bedrijf te benadeelen ; ja, die hem mogelijk vooraf nog een 

 bedrag ter grootte van een paar jaar grondhuur als extra premie 

 in den schoot zal werpen. 



Ten koste waarvan is dit resultaat bereikt? Bij wien kan nu 

 nog ontevredenheid heersclien ? Slechts bij den fabriekseigenaar, wiens 

 einddoel namelijk geenszins is om gronden te huren, doch wiens 

 einddoel is om winst te behalen. De planter of fabrikant moge door 

 de edelste gevoelens voor de bevolking bezield zijn, conditio sine 

 qua non is het behalen van winst voor de eigenaren der fabriek. 

 Indien hem dat in bepaalde gevallen onmogelijk gemaakt wordt, 

 is de rol der onderneming in weinige jaren uitgespeeld. Of de fa- 

 brikant winst maakt, hangt uitsluitend af van het verschil tusschen 

 kostprijs en verkoopprijs van de geproduceerde suikers. En een ver- 

 hooging van de grondhuur verhoogt derhalve de kans, dat de kost- 

 prijs in bepaalde gevallen boven den verkoopprijs stijgt. Geen bouw 

 sawahgrond kan op den duur met suikerriet worden beplant, zoo- 

 dra vaststaat dat daarmee geen winst zal worden behaald. En of- 

 schoon bij Europeesche cultuur een bouw suikerriet gemiddeld vier 

 a vijf maal de voedingswaarde voortbrengt, die rijst en tweede ge- 

 wassen daarop iu datzelfde tijdsverloop produceeren, is de winst 

 geenszins overeenkomstig groot, omdat de kostprijs van een bouw 

 riet vele malen den kostprijs van een bouw inlandsche gewassen 

 overtreft. 



Om het royale gebaar te beoordeelen, w'aarmee de wetgever 

 een greep in den zak der Java-suikerindustrie wenscht te doen, moe- 

 ten wij ons de volgende globale cijfers voor oogen stellen, gebaseerd 

 op den toestand vóór den oorlog over een reeks van jaren, die den 

 grootsten opbloei en de grootste uitbreiding der Java-suikerindustrie 

 te zien gaven. 



De verhouding van kostprijs en verkoopprijs der suiker was 



