(28) \m 



Tot zoover dit belangrijke citaat. 



De andere nog te noemen omstandigheid omtrent de siiikerwin- 

 sten is het feit, dat de winsten geenszins gehjk matig over de on- 

 derneming'^n verdeeld zijn, doch een cnrvenverloop te zien geven, 

 waarbij een aantal ondernemingen practisch geen winst, een aantal 

 ondernemingen een zeer groote winst, en de groote massa der on- 

 dernemingen een matige winst maken. Een stijging der vaste kosten 

 zet al- heel spoedig de eerste groep ondernemingen schaakmat. Een 

 nanwelijks rendeerende onderneming brengt echter per bouw een 

 even groot, ja, meestal nog grooter bedrag onder de bevolking dan 

 een winstgevende onderneming. Staakt een onderneming haar be- 

 drijf, dan is het verlies voor de inlandsche bevolking even groot, 

 of zij winstgevend was of niet. Reeds hebben drie ondernemingen de 

 laatste jaren den strijd om het bestaan moeten opgeven (Rogodjampi, 

 Kabat en Kebonhardjo), en nog eenige staan allerzwakst. Het valt 

 dns niet te betwijfelen, of ieder millioen, dat door gedwongen grond- 

 huurstijging den inlander ten goede zou komen, zal liij tienvoudig 

 weder moeten verliezen door inkrimping van het rietareaal. Dat is 

 het nadeel van kunstmatig ingrijpen, indien de wetgever zijne maat- 

 regelen niet met voldoende zorg voorbereidt en uitvoert. 



Het. is niet alleen de nieuwe grondhuurordonnantie, die op hevige 

 wijze aan de veiligheid van het winstbedrag knaagt. Reeds zonder die 

 ordonnantie stegen de grondhuren geleidehjk, evenals de arbeidsloo- 

 nen en de prijzen der m.aterialen, afgescheiden van de tijdelijke enor- 

 me stijging der prijzen van meststoffen, materialen, machinerieën, en 

 de huidige kosten van opslag en renteverlies. Het is niet te voorspellen, 

 of bij herstel der normale toestanden na den oorlog het winstcijfer bo- 

 ven of beneden het normale zal zijn of zelfs een tijdlang negatief zal 

 worden. Het is niet te voorspellen, of de grondhuurwetgever een greep 

 in den vollen of in den leegen buidel zal hebben gedaan. Doch in elk 

 geval heeft hij de gevreesde vaste kosten trachten op te drijven, die over 

 het lot van een industrie ten opzichte van hare concurrenten beslissen, 

 daarmee pogende, op roekelooze wijze vele tonnen gouds over te bren- 

 gen uit de productief bestede suikerwinsten naar de oimiiddellijk 

 verspilde of zelfs reeds bij voorbaat uitgegeven som, die den grond- 

 bezitter tot nog gretiger verhuur van zijne gronden zou moeten nopen. 



Wij herkennen hierin geen welvaartspolitiek ; het is slechts 

 consnmptiepolitiek, die niet denkt om den dag van morgen. Wij zul- 

 len thans nagaan, of deze politiek zich al of niet in een schijn van 

 recht heeft weten te hullen. 



