167 (29) 



IV. Leveren de Laudrentegesreveiis omtrent den padi-oogst 



een deugdelijken grondslag op voor de bepaling 



der huurwaarde van den grond ? 



De landrentegegevens vormen een keniigen grondslag voor de 

 landrente (pailjek) op Java. De dienst der landrente loopt geriiisch- 

 loos ; een klacht over onbillijke verdeeling wordt nanwelijks verno- 

 men, de inlander betaalt zijn padjek volgens de klassificatie van den 

 landrentedienst en ei'kent de billijkheid der verdeeling, ook al vindt 

 hij het bedrag over liet algemeen te hoog. 



Hoe is dit resultaat verkregen? Door een staf van zwaar des- 

 kundige ambtenaren, grond kenners, geboren rentmeesters, die van 

 desa tot desa snellen en de gronden met kennersblik taxeeren? Geens- 

 zins! De landrente-ambtenaar heeft nauwelijks eenig nut van zijne ken- 

 nis van den grond; tact en menschenkennis heeft hij in de eerste 

 plaats noodig om een onberispelijke klassificatie der sawah's voor de 

 landrente te kunnen afleveren. 



Het geheim zit slechts daarin, dat de klassificatie door 

 de belastingschuldigen z e 1 v e n wordt volbracht ; zooals 

 wij in Ploofdstuk H beschreven, zijn het de desabesturen en land- 

 bouwers zelve, die over de velden wandelen en ter plaatse onder de 

 passieve leiding van den klasseermantri de klasseering en ten deele 

 ook de groepeering tot stand brengen. Geen wonder, dat geen klach- 

 ten vernomen worden; de methode is menschkundig uitgedacht. 



De vraag is nu, of zulk een klassificatie werkelijk agronomische 

 waarde heeft; of zij dus een grondslag kan vormen voor de concrete 

 transacties der individuen onderling. Voor zulke transacties toch 

 worden wel iets hoogere eischen gesteld dan vooreen belasting. Daar 

 de landrente gemiddeld omstreeks 'l'27o van de belastbare opl)rengst 

 eischt, vertoont een fout in de taxatie zich daarbij slechts voor Vs 

 deel; bij individueele transacties daarentegen wegen de taxatiefouten 

 ten volle. Wie de deskundige schatters voor belastingen aan het werk 

 heeft gezien, zal zeker gaarne erkennen, dat die taxaties niet dadelijk 

 als basis voor individueele transacties zouden zijn te aanvaarden. De 

 taxaties voor de landrente geschieden nu door honderdduizenden 

 schatters, die geenszins in de materie ingewerkt zijn; het is een 

 heele durf, zulke taxaties tot grondslag te willen nemen voor den 

 huurprijs van gronden. 



Een nog grooter bezwaar is het volgende. De klassificatie voor de 

 landrente staat in de allereerste plaats in verband met de huidige 

 padi-cultuur. Deze echter hangt evenveel af van het water als van 



