175 (37) 



Toen later bleek, dat men in dit opziciit wel verder kon gaan, werd 

 het mogelijk gemaakt, de verhooging door gebleken grooter grond- 

 bezit direct te heffen, en andere verhoogingen meer geleidelijk te 

 doen plaats hebben, doch zóó, dat na 10 jaar het toekomstpercentage 

 reeds bereikt was. 



Zoo is aan alle kanten gezorgd, dat de Dienst der Landrente 

 volkomen goed volstaan kan met de voor landbouwkundig detailon- 

 derzoek hoogst onvoldoende cijfers der proefsnitten. 



Des te erger is het, dat de Agrarische Inspectie het idee tot uit- 

 voering bracht, deze oogstcijfers a bout portant te richten op de sui- 

 kerindustrie, en dat zij haar zou willen verplichten, in die cijfers een 

 billijken grondslag voor de huurwaarde van concrete stukken sawah 

 te zien. Reeds zonder nader onderzoek is het duidelijk, dat een ni- 

 velleering per districtsgroep, zooals voor belastingdoeleinden noodza- 

 kelijk is, niet bruikbaar is voor transacties omtrent bepaalde sawah's 

 tusschen individuen onderling. Voor statistische doeleinden hindert 

 zulk een nivelleering soms ook niet; maar wie een sawah huurt, waar- 

 van de productie te hoog is aangeslagen, vindt weinig troost in het 

 besef, dat de naastgelegen, niet door hem gehuurde sawah te laag 

 is getaxeerd, ofschoon daardoor het gemiddelde voor de statistiek 

 weer goedgemaakt wordt. 



Wij hebben niet den tijd gehad, ons uitvoerig te verdiepen in 

 het materiaal der proefsnitcijfers. Door toepassing der moderne wis- 

 kundig-landbouwkundige methoden op dit materiaal moet het mo- 

 gelijk zijn, eên indruk op te doen omtrent de meerdere of mindere 

 betrouwbaarheid dier cijfers. Door de ,, fouten wet" op hen toe te 

 passen, kan blijken of de prodnctieverschillen der sawahdistrictsgroe- 

 pen al of niet in deze proefsnitcijfers een juisten maatstaf vinden. 



Wij hebben alleen een blik geslagen in het laatste proefsnitre- 

 gister van het district Pasoeroean, en dit heeft ons niet hoopvol ge- 

 stemd. De schommelingen der oogstcijfers waren zeer groot en ver- 

 toonden een zoodanige middelbare fout, dat de aangenomen oogst- 

 verschillen tusschen de districtsgroepen niet als betrouwbaar kunnen 

 ^vorden aangemerkt. 



Het register liep over de 6 jaren van 1913 tot 1918. Na de laat- 

 ste landrente-opmeting is het aantal proefvelden verminderd en over- 

 eenkomstig het voorschrift in overeenstemming gebracht met het 

 sawahoppervlak in iedere districtsgroep. Het liuidige aantal proef- 

 velden en dat uit de landrentemonografie (reeds vermeld in Tabel 

 H van Hoofdstuk II) is hiernevens aangegeven. 



