185 (47) 



In onxe oudere gegevens troffen wij sleclits één geval aan, 

 waarin eigen proefsnitlen naast een officieel proefveld gehouden 

 werden; liet was, toen de Heer B. M. A. Carp (de latere superinten- 

 dent der Ned. Handel Mij.) administrateur op de s.f. Sragi was en 

 daar de volgende cijfers in desa Boelakoentjoeng vond, natte padi 

 zonder aftrek van bawon (= snijloon); oogsttijd tusschen io en 20 

 April; rijstsoort padi tjempo. 

 Sawah 1061 roe van den loerah 14,37 pikol per bouw 



» 360 » » politie Darmon 10,73 » » » 



» 15(5 )) » sikepi) Daüm 13,49 



» 120 » » » Kaspin 1G,12 



» 152 r, » liet officieele proefveld 17,81 



Het proefveld gaf dus het hoogste cijfer. 



Op de s.f. Tjebongan bij Djocja noteerden wij, dat op de sawah 

 van desa Kliiijo, die moeilijk te bevloeien is, het officieele proef- 

 snitveld juist op het laagste, best be vloeide stuk lag. Dit is een 

 algemeene klacht van de Vorstenlandsche landhuurders: overal lig- 

 gen de proefsnitvelden op goede en vlakke stukken. Ook o.a. de 

 s.f. Klampok in Banjoemas merkte op, dat vele proefvelden op gun- 

 stige laaggelegen strooken geplaatst waren. Van opzet is hierbij na- 

 tuurlijk geen sprake. Wie een gelijkmatig stuk sawah voor proefveld 

 zoekt, komt als vanzelf op de betere stukken terecht, zooals ook in 

 de rietcultuur steeds is gebleken. Het helpt dus niet veel, of de 

 toelichting bij art. 2 van het Proefsnitbesluit van 10 Jan. 1908 

 (Bij blad No. 78 iö) al bepaalt, dat het proefveld niet mag gelegen 

 zijn in een inzinking of op een terreinverheffing, enz,, want de lage 

 vlakke deelen zijn het meest geschikt en die geven juist de beste 

 producties. Het is zelfs bedenkelijk, dat die toelichting bepaalt dat 

 het proefveld niet grenze ,,aan een kampong, tuin of weg, waar de 

 schaduw van geboo^ite invloed zou kunnen uitoefenen op de pro- 

 ductie". Het aantal stukken sawah met lage producties door scha- 

 duw, boomwortels enz. toch is honderden malen grooter dan de in 

 de toelichting vermelde stukjes, waar „toevallig de mest van een 

 kbekraal op spoelt" of iets dergelijks, zoodat door dit voorschrift het 

 oogstcijfer al w-eer verder boven het gemiddelde gebracht wordt. 



Gevallen, waarin een proefveld minder gunstig lag dan het gemid- 

 delde, zijn ons tot nu toe niet bekend geworden. 



Uit den «aard der zaak zeggen geïsoleerde waarnemingen niet ge- 

 noeg voor een beslist eindoordeel omtrent de ligging der proefvelden, 



1) Deelgereclitigde in den gemeentegrond, 



