(56) 194 



in deelbouw uitgeven, doch in eigen beheer bewerken. Wel, dat zou 

 pleiten voor hun economisch inzicht, want de deelbouwer prefereert 

 om op zulke goede sawah's slechts een minimum van arbeid te pres- 

 teeren en op die wijze een — zij het kleineren— oogst temaken, zoo- 

 dat de betere sawah's bij deelbouw toch slechts een betrekkelijk lage 

 opbrengst geven. In de Vorstenlanden tracht de grondbezitter, die 

 betere sawah's in deelbouw uitgeeft, daarom somtijds nog een klein 

 bedrag in geld (de „sromo") te bedingen boven het halve padi-aandeel, 

 waardoor de deelbouwer een prikkel heeft tot betere bewerking. 

 Maar uit dit alles blijkt, dat de wetgever aan de „deelbouwformule" 

 een zoodanige interpretatie heeft gegeven, dat deze voor den bezitter 

 van betere sawah's in werkelijkheid niet uitvoerbaar is. Hij heeft 

 hem eenvoudig het volle netto provenu, dat bij eigen bouw verkre- 

 gen wordt, als ,, minimum" huursom gegarandeerd, wat hij nooit door 

 deelbouw zou kunnen maken. 



Wat aan ,, motiveering" hieromtrent in de Toelichting der Agra- 

 rische Inspectie te vinden is, luidt als volgt: 



,,De in verschillende gedeelten van Java ingestelde onderzoe- 

 kingen nu hebben tot de slotsom geleid dat als middencijfer voor 

 geheel Java, voor de grens, waarboven als regel geen maron-over- 

 eenkomsten meer worden aangegaan, een bruto-opbrengst aan dro- 

 ge padi van ongeveer '26 pikols per bouw kan worden aangenomen: 

 de laagste grens w^erd gevonden in streken met klein-grondbezit, 

 de hoogste in streken met groot-grondbezit" (pag. 63). 



En wat Verder wordt liet stellen van de deelbouwgrens op 26 

 pikol en niet op bij voorbeeld 28 pikol als volgt toegelicht: 



,,Wel is waar zal men aldus voor streken met een zeer ruim 

 grondbezit op een te hooge, voor andere streken met een klein 

 grondbezit op een te lage huurwaarde komen, doch waar het ver- 

 schil, gelijk uiteengezet, hoogstens enkele guldens kan bedragen, is 

 met het oog op het groote voordeel, dat een gelijkvormige bereke- 

 ningswijze biedt, waardoor alle subjectiviteit bij de beoordeeling ten 

 deze wordt uitgesloten, over dat bezwaar heengestapt, en dit te eer, 

 waar in meerdere streken van Java in het geheel geen gegevens 

 omtrent deelbouw-overeenkomsten zijn te verkrijgen" (pag. 64). 



Van objectieve beoordeeling van het onderwerp blijkt dus niets; 

 slechts blijkt het doel, een maximumprijs te be- 

 rekenen, die o n d e r den n a a m v a n ,,m i n i m u m" p r ij s 

 wordt aangediend. 



Wij kunnen tot geen andere conclusie komen, omdat in het 



