207 (69) 



heid en Handel te Buitenzorg leeren omtrent de teelt van polowidjo 

 o.a. liet volgende, dat geheel in het voordeel der rietstreken uitvalt. 



Een opgaaf" van totaal bouwgrond en totaal sawah voor elke 

 afdeeling en residentie afzonderlijk is over oogst 1916 te vinden in 

 Korte Berichten 16 Aug. 1918 Bijlage No. 24, meer bepaaldelijk in 

 het iets later verschenen Verbeterblad daarvan, i) 



Met behulp van die oppervlakken is voor oogst 1917 het opper- 

 vlak sawahrijst, Europeesch suikerriet, grondnoten, kedele, en ,, an- 

 dere peulvruchten", door ons uitgedrukt in % van het oppervlak sa- 

 wah per residentie. Wij kiezen de gewassen aardnoten, kedele en 

 „andere peulvruchten" omdat deze het meest op sawahgrond wor- 

 den gekweekt; helaas worden geen cijfers voor sawah's en droge gron- 

 den apart gepubliceerd, zoodat een zuivere scheiding niet mogelijk 

 is. Maïs, cassave en bataten worden niet minder op droge dan op 

 natte gronden gekweekt, zoodat wij deze drie en totaal polowidjo, 

 alsmede sawahrijst plus totaal polowidjo, beter konden uitdrukken 

 in % van het totaal oppervlak bouwgrond per residentie. 



Alle betreffende oppervlakken zijn ontleend aan de Korte Be- 

 richten van Buitenzorg 1918, Bijlagen No. 7 (Padigogo), 8 (Sawah- 

 rijst), 10 (Maïs), 13 (Aardnoten), 17 (Kedele), 18 (Bataten en Diverse 

 nage wassen) en No. 3 van 25 Januari 1918, waar wij van Cassave 

 de schattingscijfers moesten nemen, omdat de gecorrigeerde en meer 

 uitgewerkte cijfers nog niet gepubliceerd schijnen te zijn. Voor Eu- 

 ropeesch suikerriet werden de oppervlakken ontleend aan het Ar- 

 chief 1917 pag. 372, waarbij de droge gronden wegens hun zeer ge- 

 ring oppervlak meegerekend werden. Met het oppervlak voor riet- 

 bibit werd daarentegen geen rekening gehouden; dit bedraagt trou- 

 wens voor vlaktebibit minder dan 10000 bouw en voor bergbibit 

 minder dan 15000 bouw, dus zeer weinig in verhouding tot het 

 totaal sawahoppervlak. 



Wij vinden dan, dat de occupatie van den sawahgrond voor de 

 genoemde sawahgewassen tezamen, dus voor sawahrijst, riet, grond- 

 noten, kedele en andere peulvruchten, alle te zamen genomen en 

 uitgedrukt in percenten van het totaal oppervlak der aanwezige 

 sawah's, was als in tabel VI. Wij plaatsten daarbij de residenties in 

 volgorde naar het percentage bouws, dat voor riet geoccupeerd w^as. 



Het blijkt nu. dat de residenties met rietcultuur geenszins 



1 ) Het oppervlak van den bouwgrond vermeerdert, naarmate de nieuwe metingen der Landrente voort- 

 schrijden; in Bijlage No. 20 van 13 Sept. 1018 is het oppervlak sawah voor Java en Madoera reeds op 

 4,156144 bouw, en het totaal bouwgrond op 8,613550 bouw vastgesteld. Een gedeelte van de toename 

 is stechts nominaal, als gevolg van verbeterde metingen; een ander gedeelte der toename is reëel, als 

 gevolg van sinds de vorige opmeting ontstane nieuwe ontginningen en nieuwe bevloeiingswerken- 



r 



