217 (79) 



Wij zijn derhalve verplicht hier omtrent den „nadeeligen in- 

 vloed" na te gaan, of de in de Toelichting genoemde „onzekerheid 

 van dien factor" werkelijk zoo onzeker is. 



Daartoe onderzochten wij, hoe hoog de padi-opbrengst per bouw 

 sawah is in de rietstreken, tegenover die in de rietlooze streken. Ge- 

 lukkig geven de ,, Definitieve opgaven omtrent den Oogst van Sawah- 

 rijst op Java en Madoera in 1916'', verschenen in het Koloniaal Ver- 

 slag over 1916 en in Bijlage No. 24 van de Buitenzorgsche „Korte 

 Berichten voor Landbouw, Nijverheid en Handel" van 16 Aug. 1918 

 daarvoor de noodige cijfers, afdeelingsgewijze voor iedere Residentie. 

 Deze cijfers zijn voor de eerste maal over oogst 1916 gepubliceerd 

 en zijn in hoofdzaak aan de officieele Proefsnitten ontleend. Hoewel 

 deze in het algemeen te hoog aanwijzen (vergeleken bij de taxaties, 

 die maandelijks door Buitenzorg worden gepubliceerd, wezen de 

 Proefsnitten reeds dadelijk een 4% grooteren oogst aan), hindert dit 

 niet voor een onderliyige vergelijking der Residenties, daar de te 

 hooge aanwijzing voor het geheele gebied geldt. 



Voor Djocja en Solo is het product per bouw voor alle afdee- 

 lingen resp. op 22 en 20 pikol droge padi gesteld, omdat daar niet 

 voldoende Proefsnitgegevens beschikbaar waren. Bijlage No. 24 zegt 

 hiervan : „Het gemiddelde opbrengstcijfer, waaruit de opbrengst in 

 1916 met behulp van de verhoudingscij fers is afgeleid, berust voor 

 de Vorstenlanden geheel op schatting". Deze cijfers zijn inderdaad 

 zeer twijfelachtig en in het geheel niet vergelijkbaar met die der an- 

 dere Residenties; zij moesten dus door ons worden weggelaten. Voor 

 de particuliere landen in de Residentie Batavia gold volgens de 

 genoemde Bijlage No. 24 iets dergelijks, zoodat dit cijfer slechts met 

 eenige reserve kan worden aanvaard. 



In Tabel X staan de residenties der Gouvernementslanden nu 

 gerangschikt naar het product per geslaagde (d.i. voor de landrente 

 niet afgeschreven) bouw in pikols droge padi. Wij hebben Soerabaja 

 daarbij kunnen splitsen in de afdeelingen Sidhoardjo, Modjokerto en 

 Djombang („Soerabaja-Zuid"), waar practisch alle rietgronden liggen, 

 tegenover de afdeelingen Soerabaja, Grissee en Lamongan („Soera- 

 baja-Noord"), die practisch geen rietcultuur bezitten. Voor de totale 

 Residentie Soerabaja is het product per bouw 24,4 pikol droge padi, 

 het % bouws riet 12, het mislukte sawahoppervlak 22%. 



Andere Residenties bleven daarentegen nog met rietlooze afdee- 

 lingen belast. 



