(84; 222 



en dan komen de laatste pas op een zeer ongunstig tijdstip gereed. 

 Wij merkten reeds op, dat juist in dit op/iclit de beplanting met 

 riet zoo voordeelig is voor de resteerende savvali's, die daardoor 

 eerder klaar komen en deswege per bouw een hooger beschot ople- 

 veren dan het door het riet geoccupeerde areaal aan j)adi zou heb- 

 ben gegeven, aangezien dit nog weer later aan de beurt zou zijn 

 gekomen voor de bewerking. 



Ook helpt geen toezicht, als het ploegen niet opschiet dooi' ge- 

 brek aan ploegvee. De suikerfabrieken hebben daarom steeds groote 

 bedragen besteed aan de instandhouding en uitbreiding van den sta- 

 pel trek vee der bevolking, hetgeen weer aan de padi productie ten 

 goede komt. Mogelijk ligt het op den weg der suikerindustrie, eens 

 een klein motorploegje te doen construeeren dat in de sa wah modder 

 kan ploegen '). Met zulke ploegjes zon men de bevolking kunnen 

 helpen in de gevallen, dat er te weinig ploegvee beschikbaar is. 



Nu wenschen wij de redeneering geenszins om te keeren door 

 te beweren, dat het hoogere padiproduct in de suikerresidenties alleen 

 aan de suikerindustrie te wijten zou zijn. Ongetwijfeld spelen grond- 

 soort en watervoorraad daarbij een zeer groote rol, zoodat Rembang 

 en IMadoera niet tot het padiproduct van Besoeki zouden zijn op te 

 voeren, om slechts de uitersten te nemen. Maar men zal moeilijk 

 kunnen zeggen, dat West-Java zooveel minder geschikt voor padi- 

 cultuur zou zijn dan Oost-Java. Wel is Oost-Java beter geschikt 

 voor rietcultuur dan West-Java. omdat de rietcultuur voor planttijd 

 en maaltijd een Hinken Oostmoesson noodig heeft en deze in West- 

 Java veel minder geprononceerd voorkomt. Voor de paditeelt is deze 

 factor van weinig belang, omdat de hoofdoogst immers in den West- 

 moesson valt. Wij herinneren in dit verband aan de uitspraak van 

 den Dienst der Land rente in Jaarverslag van den Topographischen 

 Dienst 1909, pag. '133, ,,dat de suikerfabrikanten voor hunne cultures 

 bij lange na niet beschikken over de vruchtbaarste sawah's", en 

 inderdaad vestigt de rietcultuur zich bij voorkeur noch in de beste, 

 noch in de slechtste padistreken. 



Zoolang de aanvallers der suikerindustrie niet aantoonen. dat 

 in gelijkwaardige streken zonder suiker een hooger padiproduct ge- 

 maakt wordt dan met suiker, zullen hunne aanvallen in het licht der 

 padicijfers al te lichtvaardig blijken, en doen zij beter, van de riet- 



1) Het drijfwiel van zulk een ploegje zou uitsteeksels moeten hebben met een samenklappende 

 verbreeding aan den top, opdat de vereischte steun in den ondergrond kan worden gevonden 

 als bij de poolen der ploegossen. 



