2'2:) (87) 



reikt — zijn er nog ullijd scliiijvers, die verivondigeii dat de rietcui- 

 tiiur en de daarbij gebrnikte meststoHen een nadeeligeu invloed 

 hebben op de daaro}) volgende iidandsche gewassen, en verlangen, 

 dat dit beweerde nadeel bij de berekening der grondhuurprijzen in 

 geld wordt vergoed". 



Algemeen wordt integendeel de gunstige nawerking van den mest 

 op het inlandsch gewas erkend. JMeer nog dan voor de stikstofmesten 

 geldt dit voor fosiaatmesten en melasse, die sommige gronden ook 

 duurzaam verbeteren. De s. f'. Poerworedjo in Kedoe gaf jarenlang 

 minstens een pikol dubbel superfosfaat per bouw over de geheele 

 onderneming, ook waar dit voor het riet niet loonend w-as, omdat 

 de bevolking dan een beteren padigroei na riet dan vóór riet consta- 

 teerde en daardoor gretiger tot verhuring overging op deze nog nieu- 

 we onderneming. Cijfers omtrent dezen beteren padigoei na riet in 

 Kedoe vermeldde de landbouwleeraar voor Banjoemas en Kedoe in 

 zijn Jaarverslag over 1912 p. 58 — 59. De nieuwe onderneming Medarie 

 in Djocja braclit alle geproduceerde asch, filtervuil en stroop alsme- 

 de 20000 M'^. stalmest per jaar op de velden, hakte de padas uit 

 en verdiepte daardoor de bouwkruin van oorspronkelijk 6 duim tot 

 thans 12 a 10 duim; door deze grondverbetering, die tonnen gouds 

 kostte, steeg niet alleen de rietoogst, maar ook de padi-oogst zéér 

 aanzienlijk. 



Deze voorbeelden zijn eindeloos te vermeerderen. Van nadeelige 

 werking door mest of anderszins hebben wij daarentegen nooit een 

 voorbeeld ontmoet. 



Het is bekend genoeg, dat verbeteringen, die zeer veel verhoo- 

 ging van het inlandsch product teweegbrachten, zich keerden tegen 

 de ondernemingen, die haar bekostigden. Wij noemen als voorbeeld 

 de s.f, Ngandjoek in Kediri, die voor f 3000, — den permanenten 

 dam Paron liet aanleggen in de kali Pedet : door de verhoogde pro- 

 ducties stegen de grondhuren daar snel van f30, — tot f60, — a f70, — , 

 en vervolgens wenschten deze grondbezitters in het geheel niet meer 

 te verhuren, waardoor de gedane uitgaaf de onderneming nadeel in 

 plaats van voordeel toebracht. Dergelijke voorbeelden zijn allerwege 

 te vinden. De nieuwe grondhuurordonnantie heeft dit bezwaar der 

 verbetering van irrigatietoestanden door de fabriek erkend en staat 

 deswege in artikel 3 lid 2 alinea 2 aan den Gouverneur-Generaal 

 toe, verlof te verleenen om ingeval van voorgenomen aanleg van ir- 

 rigatiewerken door de fabriek de huuracten der te verbeteren gronden 



