259 (121) 



ger of lager bedrag, zooveel mogelijk overeen- 

 komende met hetgeen in de p r a c t ij k gebleken is 

 de w e r k e 1 ij k e li u li r w aarde te z ij n". 



De berekeningswijze der ..Regelen" voldoet in geen enkel op- 

 zicht aan den hier gestelden toets, zooals in de voorgaande Hoofd- 

 stukken gebleken is. Wat moet dan de grondslag worden, die wel 

 aan den eisch van § 7 voldoet ? 



Om dezen grondslag te vinden, zal men moeten beginnen met 

 het instellen van een onderzoek naar de werkelijke huurwaarde der 

 gronden, waarvoor wij in het volgende een schema willen aangeven. 



Allereerst zal men willen w-eten, welke huurwaarde de in- 

 landers zelven aan huii grond toekennen, dus voor welke prijzen zij 

 hunne gronden aan elkander verhuren. 



Dit onderzoek wordt min of meer terloops verricht door de zich 

 regelmatig verplaatsende ambtenaren van den Dienst der Landrente, 

 en aangezien deze Dienst telkens na 10 jaar in dezelfde streek te- 

 rugkomt, worden deze gegevens telkens weer bijgewerkt, zoodat zij 

 niet verouderen. De resultaten van dit onderzoek zijn voor elk district 

 neergelegd in de Landrentedistricts-monografieën, die bij den Contro- 

 leur of bij de reeds opgerichte Centrale Landrentebureau's berusten ; 

 onder II ,,Algemeene economische toestand" komt daar als No. 3 een 

 hoofd voor, getiteld: ,,Komt verkoop of verpanden van sawah's veel 

 voor ? (Korte vermelding der voorwaarden en prijzen)", en onder 

 dit hoofd worden o.a. vrij geregeld de huurprijzen en huurvoorwaar- 

 den vermeld, die tusschen inlanders onderling gelden, terwijl ook de 

 huur voor suikerriet met een enkelen zin wordt aangeduid. Wij ci- 

 teeren II No. o uit enkele dezer monografieën als voorbeeld : 



District Pan d a a n : 



.,Voor zooveel bekend komt verpanden van sawah's niet voor. 

 Ook verkooop van sawah's is niet gebruikelijk, en, gelet op den 

 overwegend communalen bezitsvorm, niet goed mogelijk. 



Daarentegen worden wel sawah's aan andere inlanders verhuurd. 

 De prijs is van verschillende omstandigheden afliankelijk en varieert 

 van f 15 tot f 30 per bouw voor een W^estmoesson- en Oostmoes- 

 sonaanplant. De meest voorkomende voorwaarde is dat de verhuur- 

 der de landrente betaalt en verder gedurende den huurtermijn geene 

 bemoeienis meer heeft met zijnen grond. Ook wordt veel grond ver- 

 huurd voor beplanting met maalriet; de normale huurprijs gaat tot 

 f60 per bouw en per oogstjaar, terwijl de duur van liet controctueele 

 oogstjaar gewoonlijk 18 maanden is". 



