(156) '29i 



Gewoonlijk is deze grond voor den fabrikant verloren; soms be- 

 komt liij dien toch wel, maar dan wordt deze liem verhuurd, niet 

 door den inlandschen bezitter, doch door dengene, die den grond van 

 dezen huurde. Het gevolg is dat de grondbezitter zelf slechts ont- 

 vangt, wat zijn landgenoot hem betaalde, en dat alleen deze laatste 

 profiteert van de zooveel hoogere, door den fabrikant te betalen huur. 



Er kan niet genoeg de aandacht op gevestigd worden, dat tenge- 

 volge van den vooralsnog niet te veranderen aard van den inlander, 

 gepaard aan het niet geregeld zijn van de grondhuur tusschen in- 

 landers onderling, de inkortiug van den termiju van vooruitbetaling 

 van de door den Europeeschen huurder te betalen grondhuur, haar 

 doel, om den inlandschen verhuurder een behoorlijk aequivalent voor 

 zijn grond te bezorgen, moet missen. 



De onderlinge verhuur wordt daardoor bevorderd; de Europee- 

 sche huurder betaalt wel is waar wellicht meer huur-, doch het ge- 

 heele verschil tusschen hetgeen deze en hetgeen de iulander-huurder 

 betaalt (daaronder begrepen het voordeel, gelegen in de verhooging 

 van de door den fabrikant te betalen huur) komt niet ten goede van 

 den kleinen man, den grondbezitter, maar van meer vermogende 

 landgenooten (loerah's en hadji's), die kunnen profiteeren van . de 

 belemmeringen, aan de inhuur door Europeanen gesteld, en van de 

 omstandigheden, waaronder de inlandsche grondbezitter verkeert". 



Wij zouden tal van bladzijden moeten vullen, indien wij al de 

 ons bekende feiten wilden vermelden van nadeel, den grondbezitter 

 reeds toegebracht door de limiteering der voorschotperiode in de 

 grondhuurordonnanties, waaruit valt af te leiden, wat er geschieden 

 zou, indien die periode tot nul werd gereduceerd. Elke fabriek kent 

 de gevallen, dat gronden voor haar verloren gaan omdat de bezitter 

 te vroege betaling eischt en deze betaling dan van hadji of desahoofd 

 ontvangt tegen afstand van zijn grond tegen zeer veel lagere huur 

 dan de fabriek wil geven. Desnoods verkoopt hij zijn sawali, niet te- 

 gen 25 maal den huurprijs, zooals in Europa gebruikelijk is, doch 

 tegen een prijs, die soms slechts 1 1/2 of 2 maal de huurprijs bedraagt. 

 Wat moet de bestuursambtenaar in zulk een geval doen : de wet 

 letterlijk volgen, of deze wet volgens hare bedoeling toepassen tot 

 bescherming van den grondbezitter ? üp de s.f. Kentjong in Kediri 

 wenschte een Javaan zijn sawah voor f 65, — aan den hadji te ver- 

 kooi)en, terwijl de fabriek een jaarlijksche huur van f 50,— bood; was 

 het goed of slecht van den toenmaligen assistent-resident, dat hij 

 een oog toedeed voor het onwettig voorschot, om de sawah voor den 



