(174) 312 



(kit (Ie gogol voUloend vrij staat tegenover zijn desalioof'd om naar 

 eigen willekeur te beslissen, en deze vrijlieid alleen waarborgt de 

 gewensclite verhoudingen. lu streken met erfelijk individueel bezit is 

 bij lage grondhuurbiedingen liet rietareaal soms in duizenden kleine 

 stukjes versnipperd door de tusschetdiggende stukken der grond- 

 bezitters, die in volkomen vrijheid hun zin volgen door niet te ver- 

 huren tegen de geboden prijzen. In streken met communaal bezit met 

 vaste verdeeling der aandeelen zijn geregeld gogols te vinden, die niet 

 wenschen te verhuren, zelfs niet voor de hoogst geboden prijzen, 

 eenvoudig omdat zij voldoend vrij zijn om hun zin te kunnen volgen. 

 In streken met communaal bezit met elk jaar wisselende verdeeling 

 geldt hetzelfde, en alle moeilijkheden w'orden daar zeer gemakkelijk 

 opgelost, doordat bij de jaarlijksche indeeling het voor riet verhuurde 

 oppervlak direct als één complex afgezonderd kan worden. 



Wij moeten dus concludeeren, dat het Voorschot- en Premiestelsel 

 een tropisch verschijnsel is, een verschijnsel van consumptieneiging, 

 dat met de suikerindustrie geen nauwer verband houdt dan met 

 eenig ander onderdeel van het economisch leven in Indië. Het 

 vragen van „poorskot" en „presèn" is den inlander in den mond 

 bestorven van Bantam tot Besoeki, volmaakt onafhankelijk van de 

 rietcultuur, en in andere tropische landen is het niet anders. Deze 

 consumptieneiging wortelt te iliep, dan dat de wetgever het oog 

 voor haar zou kunnen sluiten, en het behoort tot de opvallende on- 

 billijkheden, dat als de Europeesche grondhuurder ten opzichte van 

 het voorschot door den wetgever in een uitzonderingspositie tegen- 

 over den inlander geplaatst wordt, dan bovendien nog de schijn zou 

 worden gewekt alsof de grondhuurder in eenig oorzakelijk verband 

 tot die tropische neiging zou verkeeren, een neiging, die den grond- 

 huurder op zulke zware financieele offers komt te staan, ja, soms 

 zelfs zijn geheele bedrijf ontwricht. De omvangrijkste staking, die een 

 der ondernemingen had te doorstaan, w-as die op de s.f. Koning 

 Willem II bij Modjokerto in het midden van de vorige campagne, die 

 toch slechts tot oorzaak had dat op die fabriek aan een inlandsch 

 schrijver, bestuurslid der S. I., die reeds veel voorschot had opge- 

 nomen, een verdere vergrooting van zijn voorschot geweigerd werd. 

 Terecht werd hierover in de Volksraadzitting van '24 Juni 1918 (pag. 

 321) opgemerkt, hoezeer het te betreuren viel, „dat een blad als de 

 üetoesan Hindia bedoelde staking aan alle landgenooten warm als 

 voorbeeld aanbeveelt en daardoor den indruk wekt, dat een ernstiiï 



