3i7 (209) 



prijs verkregen, hetgeen in liet voordeel der belastingschuldigen is, 

 want vele proeven hebben aangetoond, dat 100 kati droge padi ge- 

 middeld niet 50 kati, doch 58 kati rijst oplevert". 



De laatste redeneering is moeilijk te billijken; men zal immers 

 ook het transport, opslagkosten, risico van muizenvraat, kostenvan 

 stampen of pellen, enz. in rekening moeten brengen, alvorens men, 

 den prijs van het gesneden graan mag bepalen door eenvoudig den 

 marktprijs van het zuivere koren te vermenigvuldigen met het 

 dorschrendement. Volgens sommige ambtenaren weliswaar heeft de 

 Javaan zooveel improductief besteden vrijen tijd, dat men bij hem 

 geen arbeidsloon zou behoeven te rekenei], terwijl zijne stamp- of 

 pelinstrumenten, zijne opslagruimten en zijne transportmiddelen vrij 

 primitief zijn. Maar de feiten leeren omtrent die kosten wel anders; 

 en diezelfde ambtenaren taxeeren zijn arbeid blijkens ons Ve Hoofd- 

 stuk weer exorbitant hoog, als het om de „schadeloosstelling" vol- 

 gens § G der „Regelen" gaat i). Een feit is het, dat de padiprijs nooit 

 boven den halven brasprijs komt, wel dikwijls daarbeneden blijft, 

 niettegenstaande het dorschrendement belangrijk meer dan 50 % 

 kan zijn 2), 



Zooals wij reeds opmerkten, heeft echter de marktprijs van de 

 padi of bras al bijzonder weinig te maken met het netto-provenu 

 van den grondbezitter, omdat deze bij klein grondbezit niet genoeg 

 kweekt om op de markt te kunnen verkoopen, en bij iets groo- 

 ter grondbezit den oogst te velde verkoopt en dan slechts een 

 klein deel maakt van de prijzen, die door de Landrente berekend 

 worden. 3) Nu sinds een jaar de prijzen van padi en bras tot 

 het dubbele gestegen zijn, zou volgens de ambtelijke, aan Eu- 

 ropeesche toestanden ontleende begrippen, de inlandsche grondbe- 

 zitter een tijd van voorspoed- moeten doormaken en oorlogswinst 

 moeten maken; dan alleen zou het gewettigd zijn, de verhoogde 

 padiprijzen als grondslag te nemen ook bij de herziening der land- 

 rente, en deze dus overeenkomstig te verhoogen. Wie zal dit echter 



1) Vergelijk ook Archief 1911 p. 631. , . 



2) Hel rendement hangt zeer af van de soort en kwaliteit der padu In sommige streken van den 

 Arcliipel (O.a. op Sumatras Oostkust) schijnt de gabah (d.z. de van de pluimen geriste, nog in de 

 kaljes besloten korrels) ook „padi" genoemd te worden, in welk geval het gewicht van het stroo der 

 pluimen (de „merang") wegvalt en het rendement aan zuivere rijstkorrels of bras dus nog weer veel 

 hoüger komt. ,„,,.. ,^ , 



:i) Juist voor het afdrukken verschijnt Publicatie No. 6 van Koloni.ale Studiën, waar C. LULOFS 

 op pag. HO het volgende opmerkt: „Bij de huidige padiprijzen van f4.— en f 5,— per pikol hebben o.a. 

 in den Oosthoek van Java verkoopen van padi plaats gehad aan de opkoopers tegen f 1,10 en f 1,20 bij 

 vooruitbetaling. Aangenomen mag worden, dat dit euvel over een groot deel van Java is verspreid, 

 Kn parenthese wordt hier opgemerkt, dat bij vergelijkende berekeningen, b.v. tusschen de voordeelen, 

 die de rijst- en de suikercultuur de b e v ü 1 k i n g opleveren, zonder uitzondering wordt uitgegaan 

 van de open marktprijzen voor padi met naive verwaarloozing van den belangrijken factor dat de 

 Javaansche boer dezen prijs zelden of nooit in handen krijgt". 



