351 (213) 



riet, wat een enorme waterbesparing geeft. Bovendien worden de 

 sawali's daar bijzonder goed en op tijd bewerkt, doordat de on- 

 derneming zeggenscliap over deinlandsche bevolking heeft en daar- 

 van ook gebruik maakt om de inlandsche gewassen onder toezicht 

 van den Europeeschen planter zoo goed mogelijk te doen slagen. 

 Zonder den Europeeschen landbouw zou het padiproduct in Djocja, 

 dat in de statistieken van Buitenzorg op 22 pi kol gesteld wordt, 

 inderdaad slechts zoo laag zijn, terwijl thans in de Vorstenlandsche 

 suikerstreken vaak bijzonder mooie padiproducties verkregen worden. 



Veel erger is het echter voor den Oostmoesson. Men heeft 

 het durven bestaan, de Oostmoessonproducties te berekenen naar 

 den maatstaf van proefsnitten der padi-gadoevelden in dezelfde 

 sawahdistrictsgroep. Nu is bekend, dat de gronden der buurlanden 

 ingedeeld zijn in ^j-^ deel ondernemingsgronden, die in tweejaar- 

 lijksche wisseling voor de helft riet en voor de helft padi dragen, en 

 1/5 deel ambtsvelden (loenggoeh) voor de desahoofden (bekels) ; door 

 den landhuurder is de plaats der ambtsvelden bepaald, dus veelal 

 op hellingen en diepten, die voor riet minder geschikt, maar voor 

 padi juist vaak bijzonder geschikt zijn. Meermalen liggen in die 

 vochtige diepten of „loroks" Oostmoessonsawah's, welker fraaie proef- 

 snitopbrengsten natuurlijk niets zeggen voor de normaal gelegen 

 gronden. Mèt rietcultuur zoowel als zonder rietcultuur zou slechts 

 een matig percentage sawah's voor padi-gadoe in aanmerking kun- 

 nen komen, en dan alleen nog de door hunne ligging bevoorrechte 

 stukken. Bij gelijkmatige waterverdeeling zou een zeer groot deel 

 van alle padi-gadoe mislukken, terwijl thans juist de padi-gadoe op 

 het beperkte oppervlak vaak bijzonder mooi slaagt. Dat de proef- 

 snitcijfers der w'aterrijke padi-gadoevelden zoozeer ten onrechte als 

 maatstaf voor alle polowidjo-opbrengsten genomen zijn, is de hoofd- 

 oorziiak dat de Vorstenlandsche grond huurprijzen zoo ver boven de 

 reëele huurwaarde uitkwamen. 



Of op dit alles dan niet de aandacht is gevestigd door de be- 

 trokken landhuurders? Wel zeker, en met klem van argumenten. 

 Maar wat beteekenen argumenten tegenover het ambtelijk loodje? 

 Deze landhuurders zijn tabaksplanters, rietplanters en suikerfabri- 

 kanten, geen machtige ambtenaren ; indien zij deskundigen voor 

 zich laten werken, die in zaken van wetgeving en wettelijke regeling 

 uitstekend geschoold zijn, zijn dit wederom allicht geen kenners 

 van den landbouw ; en zoo hebben de ambtenaren gemakkelijk spel, 

 zoolang de gedachtenwisselino; in de stukken slechts in het amb- 



