359 (221) 



diezelfde bevolking laat verwerken en elders verspreid nog eens een 

 zeer groot bedrag onder de inlanders van industrieën en transport- 

 bedrijven enz. brengt, welke sommen ter grootte van meer dan 

 f 350, — per bouw per oogst praclisch alle door het buitenland be- 

 taald worden. 



Eischt de bevolking te liooge huren, die den kostprijs bovenden 

 marktprijs brengen, dan moet eveneens de suikerindustrie verdwijnen. 

 Dan echter blijkt eenerzijds, dat althans de grondbezitters genoeg 

 op hunne gronden verdienen om de industrie te kunnen missen, an- 

 derzijds dat elders goedkpoper suiker' kan worden geproduceerd, zoo- 

 dat de industrie dan haar economisch bestaansrecht verloren zou 

 hebben. De industrie zou dan vooraf wellicht nog kunnen pogen 

 de te hooge of zelfs onredelijke grondhuureischen, die op de vaste 

 kosten drukken, te converteeren in een participatiestelsel, dat alleen 

 op de wisselende winst drukt. Wij zouden het zelfs toejuichen, in- 

 dien zulk een stelsel reeds eerder meer ingang vond, en wij zeggen 

 er daarom enkele woorden over aan het slot van dit Hoofdstuk. 



Geheel anders is het, indien niet de bevolking, doch de Regee- 

 ring zulke te hooge huren eischt, zooals thans het geval is. Dan valt 

 de volle verantwoordelijkheid voor haar kunstmatig ingrijpen op de 

 Regeering, en zij zal de consequenties voor de gedupeerde bevolking 

 hebben te honoreeren. Wellicht zullen wij in de Vorstenlanden bin- 

 nen weinig jaren daarvan een en ander te zien krijgen. 



Een grootere bedrijfszekerheid dan die, welke berust op de vrij- 

 willige, niet door de Regeering verstoorde inhuur van de bevolking, 

 is naar onze meening voor de suikerindustrie op Java niet noodig. 

 De ervaring leert, dat de vrije bietsuikerfabrieken in Europa ook 

 geen zekerheid van hunne grondstof of van gronden hebben; voor den 

 verbouw van bieten sluiten zij met de landbouwers contracten, die 

 veelal slechts met behulp van voorschotten tot stand komen ; als de 

 contracten niet vlot genoeg binnenkomen, verhoogen de fabrikanten 

 hunne prijzen of hunne voorschotten en verdubbelen de reizende 

 agenten hun ijver of hun werkgebied, waardoor de economische 

 verhoudingen meestal voldoend in evenwicht komen. 



De oudste generatie van Java-planters, die den gouvernements- 

 dwang nog gekend heeft, moge het ideaal van volkomen zekerheid 

 der gronden blijven koesteren, dat ideaal is met de jaren steeds 

 minder te verwezenlijken geworden. De jongere planters zouden 

 ongetwijfeld den enormen administratieven omhaal van de inhuring 

 der gronden gaarne willen missen (en de Regeering komt hen in 



