(2t24) 362 



gelden toe te staan voor de zich openbarende natuurlijke rijzing der 

 grondhuren, om op die wijze tot een normaliseering der grondliuur- 

 prijzen te komen. Het resultaat hebben wij reeds in Hoofdstuk VH 

 vermeld: de gemiddelde grondhuur exclusief premies of andere ver- 

 goedingen steeg reeds van f 40/10 in 1910 tot f 45,25 in 1914, het- 

 geen voor het geoccupeerde areaal een meerdere uitgaaf voor grond- 

 huur van een millioen gulden 's jaars beteekende, terwijl de stijging 

 zich na 1914 nog geregeld heeft voortgezet. 



Wij citeerden in den aanvang van Hoofdstuk IX het Naschrift 

 op de genoemde Openingsrede in Archief 191 1 pag. 453, waar werd 

 gesproken over het vinden van een berekeningswijze eener billijke 

 grondhuur. In dit Naschrift werd uitgerekend, dat ook bij de voor 

 den grondbezitter meest gunstig gestelde berekeningen van zijne oogst- 

 derving bij verhuur, een atreek meer voordeel heeft, naarmate de 

 rietcultuur er uitgebreider is; een berekening, die klopt met de vol- 

 komen algemeene ervaring, dat de weelvaart op Java het hoogst is, 

 waar de vrije suikerindustrie zich het meest ontwikkeld heeft. 



De nieuwe grondhuurordonnantie wil nu de Industrie op Java 

 meerdere bedrijfszekerheid verschaffen, niet door de vrije werking 

 van vraag en aanbod bij de grondhuur te blijven waarborgen, doch 

 door het sluiten van contracten voor ^l'/^ jaar toe te laten, en 

 meent daarbij een hartewensch dier industrie te hebben vervuld. 

 De Regeering behoudt zich daarbij echter eenzijdig het recht voor, 

 iedere 5 jaren den huurprijs, die niet dalen, alleen stijgen mag, te 

 herzien, zoodat de huurder contracten in zijne boeken heeft in te 

 voeren, waarvan niemand de linancieele consequenties kan voorzien. 

 Zijn eenige troost is, dat hij blijkens de Toelichting pag. 29 laatste 

 aünea, met wederzijdsch goedvinden een beding in het contract mag 

 opnemen, dat hij het contract mag ontbinden als een herziening 

 hem te hoog uitvalt. 



Ziedaar dus de ontvangen „bedrijfszekerlieid"; de industrie zwe- 

 vende in de hand van de Agrarische Inspectie, die periodiek den 

 huurprijs éénzijdig limiteert; en deze bodemlooze „zekerheid" wordt 

 dan conform pag. 3 der Toelichting gekocht met 2 jaar grondhuur 

 cadeau aan den contractgever. 



Wij vreezen, dat geen grondhuurder deze „zekerheid" begeeren 

 zal ; zij is wellicht afgezien van den huisjongen, die 2 maanden sa- 

 laris als voorschot weet los te krijgen en U dan uitlacht en tiranni- 

 seert, omdat gij hem nu toch niet gaarne met zooveel „roegi" zult 

 willen wegzenden. 



