375 (237) 



Zulk een participatie zou feitelijk niet alleen aan de grondbe- 

 zitters ten goede moeten komen, doch ook aan de niet-grondbezit- 

 tende bevolking, die in de tuinen en in de fabriek werkt. Mogelijk 

 zou men later zulk een uitl<eering kunnen storten in bestaande of 

 op te richten desakassen naar evenredigheid van iiet oppervlak riet, 

 dat in elke desa voor den betrefl'enden oogst geplant is geweest. Uaar 

 de suikerwinsten zeer wisselvallig zijn, zou het in de desakas gestor- 

 te bedrag niet mogen worden aangewend tot verlichting, der desalas- 

 ten voor gewone uitgaven, doch alleen voor buitengewone, liefst pro- 

 ductieve uitgaven, zooals voor verbetering der hygiënische toestanden. 

 Pogingen in deze richting zijn reeds sinds eenige jaren aange- 

 wend, o.a. op sommige fabrieken der Koloniale Bank. Zoo besteden 

 de fabrieken Seloredjo en Kanigoro sinds oogst 1911 elk jaar 10% 

 van de overwinst ten nutte der bevolking van het areaal; Bandjaratma 

 sinds hare oprichting elk jaar Vl^jc^/^; Gending, Maron, Randoe- 

 goenting en Medarie besteden niet een bepaald percentage van de 

 overwinst, maar een telken jare vast te stellen bedrag, afhankelijk 

 van de winst van dat jaar. 



Een groote moeilijkheid bij deze eerste pogingen bleek gelegen 

 te zijn in het vinden van een goede besteding der beschikbare gel- 

 den. Inde gevallen, waarin aan het desabestuur hieromtrent invloed 

 werd gegund, waren de resultaten niet aanmoedigend. Zoo wordt 

 voor de fabriek Seloredjo vermeld, dat circa f lOüOO,— zoogenaamd 

 besteed zijn voor het permanent maken van desa-irrigatie werkjes, 

 waarvan enkele jaren later geen spoor meer te ontdekken viel. De 

 haast om het geld te besteden leidde hier zelfs tot het aankoopen 

 van serviezen, lampen, enz. voor desafeesten, welke thans niet meer 

 terug zijn te vinden. 



Het geld wordt thans deswege beheerd door de betrokken fa- 

 brieken, die telken jare aan den Resident en Assistent-resident mee- 

 deelen, over welk bedrag beschikt kan worden. De besteding ge- 

 schiedt voor productieve doeleinden, terwijl de fabriek den aanleg 

 van werken zelf doet uitvoeren en toezicht daarop blijft houden. Zoo 

 worden wegen verbeterd, bruggen gebouwd, irrigatiewerken verbe- 

 terd of aangelegd, medische en verloskundige hulp beschikbaar ge- 

 steld, scholen gesticht, passars gebouwd, dekstieren gestationneerd, 

 selectie van inlandsche gewassen ter hand genomen enz.. Improduc- 

 tieve voorstellen, bij voorbeeld om mooie steenen poorten als toe- 

 gang tot de desa op te richten, werden geweigerd. 



De op de genoemde fabrieken met dit alles opgedane ervaringen 



