387. (249) 



in Hoofdstuk III aangaven, zijn vele liooger sciiijnende winsten 

 sleclits het gevolg van onjuiste vormen der boekhouding. 



51. Daar bijna alle Java-suiker door het Buitenland wordt gekocht, 

 kan van een door sommigen beweerde verarming van Java door 

 de suikerindustrie geen sprake zijn. Van de meer dan 170 mil- 

 hoen gulden, die het Buitenland voor den Java-suikeroogst be- 

 taalt, komt eeu enorm' gedeelte (in den vorm van importwaren) 

 naar Java en wordt daar uitgegeven o. a. voor loonen en leveringen. 

 Het betrekkelijk kleine gedeelte, dat als ondernemerswinst aan 

 aandeelhouders wordt uitgekeerd, wordt voor een belangrijk deel 

 nog weder op Java en elders in den Archipel verwerkt tot uit- 

 breiding van bergcultures en andere landbouwbedrijven en van 

 de olie-industrie, of tot het financieren van liandel en credietwezen, 

 van gemeenten en gouvernement enz. (Hoofdstuk III). 



52. Enkele kortzichtigen, die zeggen dat de Javaan geen geld, doch 

 voedsel noodig heeft, vergeten dat hij zijne kleeding, ijzerwaren, 

 glaswaren enz. tot heden uit het Buitenland moet importeeren, 

 zoodat hij exportwaren moet produceeren om den import inogelijk 

 te maken. Ook moet hij geld verdienen om petroleum, visch en 

 andere waren te koopen, die hij niet ter plaatse produceert. Bo- 

 vendien is de suiker zelf een uitstekend en goedkoop voedings- 

 middel ; als de bevolking door meer arbeid hare koopkracht 

 sterk vergrootte, zou zij zelfs een hoeveelheid als de tegenwoor- 

 dige Java-suikeroogst kunnen consameeren om haar suikerverbruik 

 per hoofd juist gelijk te maken aan dat per hoofd in Denemar- 

 ken en in Engeland. 



53. De inlandsche wereld bezit noch de kracliten, noch het kapitaal 

 om een suikerindustrie voor de wereldmarkt te kunnen drijven; 

 zij heeft zelfs nog nauwelijks een begin gemaakt met de vorming 

 van kapitaal, dat reëel immers slechts wordt verkregen door min- 

 der te consumeeren dan te produceeren; zelfs voor zeer kleine 

 industrieën moet het Gouvernement thans nog het kapitaal ver- 

 schaffen om die w'at beter in te richten (zij gaf o.a. kortelings 

 f 18000, — a 5% voor de inlandsche ijzersmeden te Tjitjoeroeg 

 Afd. Soekaboemi, die de bekende Tjitjoeroegsche krissen smeden). 



5i. Zonder de Europeesche industrieën zou op Java door het weg- 

 vallen van w^erkgelêgenheid de bitterste armoede heerschen en 

 zou de bevolking zich niet tot het huidige aantal hebben kunnen 

 uitbreiden. Stopzetten dezer industrieën zou emigratie op groote 

 schaal ten gevolge moeten hebben. 



