(2) 2246 



paalde eenheid uitgedrukt, als gemiddelde uit een zoo groot moge- 

 lijk aantal waarnemingen, die onder zooveel mogelijk verschillende 

 omstandigheden gedaan zijn. Een dergelijk getal krijgt dus eerst 

 waarde als standaardcijfer, als het aantal waarnemingen, waaruit het 

 bepaald is, een zeker minimum te boven gaat, terwijl bovendien de 

 eisch gesteld moet worden, dat de waarnemingen min of meer on- 

 der de gemiddelde op Java heerschende omstandigheden gedaan zijn. 

 Daaruit volgt, dat wanneer de proeven met de een of andere soort 

 alleen op een bepaald type gronden zijn genomen, men daaruit 

 geen standaardcijfer mag berekenen. Een voorbeeld moge dit ver- 

 duidelijken. In tabel 41 Archief 1918, blz. 129 vindt men voor 213 

 POJ de volgende cijfers tegenover 100 POJ, wanneer wij voor deze 

 soort riet en suiker resp. op 1000 en 100 stellen. 



213 POJ riet 1163, suiker 100. 

 Volgens nog niet gepubliceerde gegevens voor 1917 vinden we: 



213 POJ riet 1350, suiker 128. 



Uit de cijfers tot 1 Jan. 1917 zou dus volgen, dat 213 POJ even- 

 veel produceert als 100 POJ; uit de cijfers voor 1917, dat zij zelfs 

 veel meer produceert dan 100 POJ, en het allerbest produceert van 

 alle soorten, want op de bedoelde lijst komt EK 28 voor met 1181 

 riet en 119 suiker. Deze verhoudingen zijn natuurlijk onjuist; wat 

 is n.1. het geval ? Het getal voor 213 POJ is bepaald uit 5 waarne- 

 mingen, dat voor EK 28 uit 105. 



De 5 proeven met 213 POJ werden genomen op zeer slechte 

 gronden in Modjokerto, waar 100 POJ niet groeien wil. Men mag- 

 dus zulke cijfers niet de waarde van standaardcijfers verleenen. Ook 

 bij groote reeksen proeven komen zulke uitzonderingsgevallen voor, 

 en deze moeten ook zeer zeker hun invloed uitoefenen op het eind- 

 resultaat, maar men moet den eisch stellen, dat de "gronden, waar- 

 op de proeven genomen zijn, ongeveer een dergelijke verdeeling ver- 

 toonen als waarin zij op Java voorkomen. Zoodoende is niet een 

 minimum aantal aan te geven, dat aanwezig moet zijn, om tot de 

 berekening van een standaardgetal over te gaan; wanneer de proe- 

 ven een goede verdeeling hebben over de Java-gronden, kan men 

 met een kleiner aantal volstaan dan in het omgekeerde geval. Zoo 

 is b.v. in 1917 de soort 221 B door de Ned. Ind. Landb. Maatschap- 

 pij systematisch op bijna al hare fabrieken onderzocht tegenover 

 EK 28, 100 POJ en Dl 52 of SW 3. Men heeft op allerlei gronden. 



