ervaring op, dat men zijn bibit uit liet gebergte had te betrekken 

 om zijn aanplantingen serehvrij te houden en hoewel men zich in 

 den loop der jaren herhaaldelijk ongerust heeft gemaakt, dat ook 

 bergbibit te eeniger tijd een ziek gewas zou gaan geven, zoo is 

 die vrees tot dusver niet bewaarheid geworden en is de bergbibit- 

 voorziening een goed bestrijdingsmiddel tegen de serehziekte ge- 

 bleven. Een zoo probaat bestrijdingsmiddel zelfs, als er misschien 

 geen tweede in de geschiedenis der plantentherapie valt aan te 

 wijzen! 



Eenvoudig kan men deze bergbibitvoorziening met haar veel 

 toezicht en administratie vereischende grootmoeder-, moeder- en 

 exporttuinen, haar afvoermoeilijkheden en haar gevaren van ananas- 

 ziekte-infectie en oogenbeschadiging gedurende het transport echter 

 niet noemen, terwijl daarmede groote bedragen zijn gemoeid. Wan- 

 neer men dan ook de meening hoort verkondigen, dat de sereh 

 een overwonnen standpunt is, kan men zich daarmede zeker veree- 

 nigen, wanneer daarbij maar niet uit het oog wordt verloren, dat 

 deze overwinning gehandhaafd wordt door een gewapenden vrede, 

 welke ons jaarlijks op millioenen komt te staan. 



Het zou nu stellig veel minder omslachtig en enorm veel 

 minder kostbaar zijn, wanneer wij het nieuwe geneesmiddel konden 



„bij den toenniali^en directeur van het Proefstation Midden-.Tava, den Heer Soltwedel, 

 „en bij eenige fabrikanten in West-Java. Bedrieg ili mij niet, dan was de Heer HooY, 

 „administrateur van Kalimati, de eerste, die er daartoe overgino". Krüger zegt in 

 „das Zuclierrohr und seine Kultur" pag. 433, dat tot de oprichting van bergbibit- 

 tuinen vooral door Dr. Soi,t\vedei> is aangespoord. Zooals echter in Archief 1917 

 p. 5G2 terecht wordt opgemerlvt, blijlvt uit de door Soltwedel aclite -gelaten geschriften 

 niet, dat hem die eer zou toelio'men. Uit bovengenoemde notulen blijkt nu echter 

 wel, dat men zeer geleidelijk op dit denkbeeld is gekomen. De eei'ste ervaring, die 

 men met de serehziekte opdeed, w'as, dat men bij gebruik van bihit uit een be- 

 smette streek veel kans liep om een zieken aanplant te krijgen, en men trachtte dus 

 bibit uit onbesmette streken te betrekken. 



En daar men nu de serehziekte zich langzamerhand over alle maalrietaan- 

 plantingen zag uitbreiden, zoo zag men naar geïsoleerd liggende streken voor 

 bibittuinen uit. Men lei bibittuinen aan op Borneo en op de Karimoa-djawa- 

 eilanden, maar waar deze tuinen zeer kostbaar waren, ging men dichter bij huis 

 naar geïsoleerde streken zoeken en daarbij kwam men als vanzelf op het gebergte, 

 waarheen het verkeer toentertijde niet zeer gemakkelijk was. 



Kan men dus de eer van het denkbeeld der bergbibitvoorziening niet aan een 

 bepaalden persoon toeschrijven, de eer dit denkbeeld in West-.Tava het eerst ernstig 

 te hebben geprobeerd en toen hij daarvan goede resultaten zag, het warm bij ziin 

 collega's te hebben aanbevolen, komt ongetwijfeld toe aan wijlen den Heer G. M. W. 

 Zurn. administrateur der S. f. Djatiwangi, dié jarenlang president der Cheribonsche 

 Vereeniging is geweest. 



In de vergadering van 13 .Januari 1890 wordt, nadat door de leden gegevens 

 over bet optreden der sereh in hunne aanjdantingen werden verstrekt, door den 

 president de verzekering gegeven : .,d at het aanleggen van bibittuinen 

 „in het gebergte het goedkoopste en het meest zekere 

 ,!m i d d e 1 b I ij k t te z ij n om op ruime schaal in gezond plant- 

 ..materiaal te voorzie n", een uitspraak, die tot op heden geldig is 

 gebleven. 



