419 



de plant te voorzien ; als het meest karakteristieke moet daarom 

 toch wel, zooals in den naam aangeduid is, de minder gezonde 

 ontwikkeling van het wortelstelsel beschouwd worden, waarbij het 

 woord „rot" vooral niet in te strengen zin opgevat moet worden. 

 Alleen in de zeer typische gevallen, in overvochtigen grond, vindt 

 men een rottende wortelmassa; in het algemeen moet men het in 

 slechte conditie zijn van het wortelstelsel als primair, het vergaan 

 als secundair beschouwen. Zoo langzamerhand is men dan ook het 

 woord ,.wort€lrot" in steeds ruimeren zin gaan gebruiken, en o. i. 

 is hiertegen geen bezwaar, mits men bij het maken van Vergelijkingen 

 bedenke, dat het begrip zich uitgebreid heeft bij vroeger vergeleken. 



De geringe eenheid in het beeld wordt duidelijker als we be- 

 denken, dat de oorzaken van de kwaal verschillend kunnen zijn, 

 tenminste oogenschijnlijk verschillend zijn. We kennen het wortelrot, 

 dat feitelijk bij alle rietsoorten, zooals wij later zullen aantoonen, 

 op Java voorkomt, ontstaan door zuurstofarmoede, door tijdelijke 

 of blijvende anaerobie, dus b. v. doordat de grond oververzadigd is 

 met stilstaand, en daardoor ten slotte zuurstofarm water. Wij 

 spreken speciaal van stilstaand water, omdat het watergehalte zon- 

 der bezwaar hoog kan zijn, indien het water zelf maar in beweging 

 is en steeds zuurstof aan kan voeren, zooals dit soms bij over- 

 stroomingen zeer merkwaardig kan optreden. Dit anaërobe wortelrot 

 treedt het meest typisch op zware gronden op, waar de drainage 

 te wenschen overlaat : het teveel aan stilstaand water kan hier 

 veroorzaakt zijn door te veel irrigatiewater, door overstrooming of 

 door te hoogen grondwaterstand. In zeer vele gevallen is de ongun- 

 stige toestand van den grond hierbij aan te toonen door chemische 

 reacties ; de reductie, de zuurstofarmoede, wordt aangetoond door 

 de vorming van Turnbulls blauw, zooals beschreven is door Vox 

 WoLZOGEx KüHR in Archief 1915 blz. 507. Prima drainage, voor- 

 zichtig watergebruik zijn hier de middelen ter voorkoming; wanneer 

 de grondwaterstand te hoog is of bandjirs gemakkelijk optreden, 

 dient de tuin bepolderd en het water uitgepompt te worden. Meer 

 en meer wordt dit ingezien; het aantal pomptuinen op Java neemt 

 dan ook gelukkig toe in de laatste jaren. 



Maar naast dit anaërobe wortelrot komt de kwaal voor op 

 lichtere gronden, waar men moeilijk van anaërobe toestanden kan 

 spreken ; wij denken aan gronden in Probolinggo, in Kediri, waar 

 de structuur zoodanig is, dat men de neiging heeft van goede, 

 soms zelfs zeer mooie gronden te spreken, en waar toch steeds de 



