127 



flink. De donkergroene kleur springt dan vooral in het oog, wan- 

 neer men liaar bij de lichtgele zieke haver vergelijkt. Het verschil 

 in lengte van gezonde en zieke planten wordt dan vaak 30 c.M. 

 en meer. 



Er komt een tweede omstandigheid bij, die het zieke gewas 

 achteruitzet ; het onkruid krijgt de overhand en verstikt de haver 

 vaak, zoo zelfs, dat men in gevallen van hevigen graad op een 

 aangetasten kamp slechts sporadisch haverplanten ziet en hoofd- 

 zakelijk onkruid. 



Na een geruimen tijd (ongeveer tot wanneer de haver in de 

 aar schiet) neemt de ziekte af, de plant herstelt dan en het hangt 

 van de hevigheid af, waarmede het gewas aangetast werd, welke 

 de opbrengst zal zijn. Alle overgangen tusschen geheele mislukking 

 en matige opbrengst komen voor. 



Beschouwt men het wortelsysteem van een zieke plant, dan 

 ziet men, dat dit niet naar behooren ontwikkeld is ; de kroonwortels 

 zijn in geringen getale aanwezig, de zaad wortels zijn abnormaal 

 lang; men krijgt den indruk, dat de kroonw^ortels zich niet hebben 

 kunnen ontwikkelen en soms zelfs dat ze afgestorven zijn". 



Deze beschrijving doet sterk denken aan ons wortelrot: het 

 slechte wortelstelsel, de verschijnselen, die aan vergiftiging doen 

 denken, het pleksgewijs optreden, het zijn alle punten van overeen- 

 stemming. Verdere studies over deze kwaal vindt men in de 

 zooeven aangehaalde Verslagen der landbouwkundige onderzoekingen 

 der Rijkslandbouwproefstations No, 12, 15 en 23. In dit laatste 

 deel der Verslagen op blz. 149 vindt men onder de conclusies 

 aangegeven, dat de ziekte in zandculturen veroorzaakt kan woorden 

 door organische stof toe te voegen, in den vorm van cellulose 

 (watten) of zetmeel, ook in aërobe omstandigheden, mits de reactie 

 in den grond alkalisch is. Bij zure reactie of bij toepassing van 

 mangaansulfaat treden deze verschijnselen niet op. 



Het ligt niet in onze bedoeling de literatuur over de veenko- 

 loniale haverziekte uitvoerig te behandelen, maar er zijn zooveel 

 punten van overeenstemming tusschen deze ziekte en het wortelrot, 

 dat het voor de hand ligt de twee kwalen te beschouwen als zijnde 

 van denzelfden aard. Zoo werd dan ook in het zooeven aangehaalde 

 Kort Bericht van het Proefstation, Diversen 1921, blz. 14 de aandacht 

 op het mangaansulfaat gevestigd, en aangeraden de werking van 

 deze stof eens na te gaan op Java. 



Deze proeven werden in grooten getale genomen in 1921 ; 



