128 



het Proefstation stelde het mangaansulfaat beschikbaar, en 53 fa- 

 brieken gaven zich de moeite in een of meer tuinen het middel te 

 onderzoeken. Op slechts één van al deze ondernemingen (Lestari) 

 meende men een spoor van werking te zien, maar bij nader onder- 

 zoek bleek ook liier het resultaat op zijn minst zeer twijfelachtig; 

 wij mogen wel zeggen, dat MnSO.^ als middel tegen wortelrot 

 absoluut gefaald heeft. Het zout is toegepast in verschillende stadia 

 van de ziekte; de toegediende hoeveelheid was gewoonlijk 3 gram 

 per plant, overeenkomende met 35—45 K.G. per bouw, maar door 

 een paar groepsadviseurs werden ook proeven met grootere giften 

 genomen. De wijze van toepassing is dus genoeg gevarieerd om 

 de kans uiterst gering te achten, dat in deze richting nog iets te 

 bereiken zou zijn. 



Tocli komt ons de bodemreactie belangrijk genoeg voor, om in 

 deze richting het onderzoek voort te zetten ; voorloopige proeven 

 wijzen wel uit, dat zwaardere en vochtige gronden vaak alkalisch 

 reageeren, terwijl bruine, meer ijzerhoudende gronden veelal zuur 

 reageeren. In verband hiermee verdient het de aandacht, dat onze 

 groepsadviseur in Kediri, Dr. Cüert, opmerkte, dat in tegenstelling 

 met de Kloetgronden, de roode Wilis- en Andjasmorogronden geen 

 wortelrot vertoonden, hoewel toch allerlei factoren, als voorkomen 

 van padas, stugge structuur, 2-jaarlijksche wisseling aanwezig waren, 

 die optreden van wortelrot zeer verklaarbaar zouden maken. IJzer 

 zou dan als zuurstofoverbrenger kunnen dienst doen. Hoe het hier- 

 mee ook zij, onderzoek in deze richting is gewenscht en zal ook 

 voortgezet worden. 



Nog even wenschen wij erop te wijzen, dat ook in andere 

 landen wortelrot voorkomt; ook op Hawaii zoekt men ijverig naar 

 plantaardige en dierlijke parasieten, maar als geslaagd kan men 

 deze pogingen nog niet beschouwen. 



In liet Hawaiian Planters' Record, vol. 23, J920, blz. 142 heeft 

 Carpenter een uitvoerige studie geschreven over het mogelijke 

 verband tusschen „Lahaina disease", die geheel overeenkomt met 

 wortelrot, en Pythium, een zeer algemeene schimmel. De infectie- 

 proeven geven wel aanwijzingen, dat de schimmel iets met de ziekte 

 te maken heeft, maar zijn verre van overtuigend ; Carpenter zelf 

 laat er zich ook weifelend over uit. Maar eenige der conclusies op 

 blz. 174 zijn merkwaardig genoeg om die hier over te nemen : 



„De schimmel is alleen actief bij perioden en onder bepaalde 

 omstandigheden. 



