132 



door de bekende vierkante paaltjes afgegrensd te zijn: het waren 

 ambtsvelden, die niet 2-jarig verhuurd waren. In tuin Santrean 

 viel dit verschil in stand eveneens op ; daar was een stuk minstens 

 5 jaar niet beplant geweest ; het was een stuk, dat steeds moeilijk- 

 heden met inhuur gaf en dus goed bekend was. Ook hier stond het 

 riet scherp omgrensd veel beter dan de rest. 



Deze gevallen komen ons uiterst belangrijk voor, omdat hier 

 een begrenzing van de stukken zonder eenigen twijfel vaststond. 

 Want men dient wel te bedenken, dat bij deze vraagstukken het 

 aantal mededeelingen, dat niet volkomen controleerbaar is, het 

 aantal goed gecontroleerde meestal ver te boven gaat, en men 

 gaarne algemeene indrukken meedeelt in plaats van scherp waarge- 

 nomen feiten ; deze algemeene indrukken hebben na behoorlijke 

 controle zeker hun waarde, mits de basis voor een daarmee verband 

 houdende beschouwing gelegd is door volkomen vaststaande gevallen. 



Een ander goed gecontroleerd geval in Kediri is het volgende : 

 de Chef Proeftuinen der Ilandelsvereeniging Amsterdam beschrijft 

 den tuin Pakem van de sf. Menang. Deze bestaat uit een stuk 

 2-)aarlijksche en een stuk 3-jaarlijksche wisseling, die in aanplant 

 4921 — 1922 beide beplant waren. De stand van het 3-jaarlijksche 

 stuk was veel beter dan van het 2-jaarlijksche. In beide s,tukken 

 kreeg EK 28 wortelrot, op de 2-jaarlijksche wisseling veel heviger 

 dan op de 3-jaarlijksche. Op dit laatste gedeelte was de aantasting 

 in het beginstadium, de niet zieke planten waren ook volkomen 

 gezond, terwijl op het andere gedeelte alle planten practisch ziek 

 waren en door en door gezonde planten niet voorkwamen. 



Als zeer typisch voorbeeld mag genoemd worden een 2-jaarlijk- 

 sche wisselingtuin op Panggoongredjo, waardoor een strook 3-jaar- 

 lijksche inhuur lag. In November 1917 was de geheele tuin met 

 EK 28 beplant; slechts de 3-jarige strook was vrij van wortelrot; 

 de geheele rest vertoonde verspreid wortelrotplekken. In dit geval 

 waren de grenzen der verschillende wisselingen met de kaart zeer 

 goed te controleeren. 



In de kuststrook van Pasoeroean — Probolinggo komt vrijwel 

 2-jaarlijksche wisseling voor ; het gebied staat al van ouds bekend 

 als een wortelrotstreek, zoodat hier een geschikte gelegenheid voor 

 waarnemingen in deze richting is. Nu is een moeilijkheid, dat naast 

 de wisseling der gronden zooveel andere factoren een rol spelen ; 

 men mag niet zeggen : 2-jaarlijksche gronden krijgen wortelrot, 

 3-jaarlijksche niet; neen, het gaat om de kansen op wortelrot. 



