133 



Dergelijke kwesties kan men vaak het best langs statistischen wég 

 oplossen ; onze groepsadviseur te Probolinggo heeft het vraao-stuk 

 hoofdzakelijk op die wijze beschouwd, en o. a. nageoaan waar de 

 meeste oogstmislukkingen, waar de meeste zware wortelrotoevallen 

 voorkwamen. 



Zoo werd b. v. nagegaan de productie van EK 28 op 5 fabrieken 

 tot en met oogst 1917 ; het waren grootendeels proefaanplantinoen, 

 geen groote complexen, daar EK 28 zeer langzaam ingevoerd is in 

 die streken; op de 2-j aarlij ksche gronden was het gemiddeld pro- 

 duct per bouw 121 pik. suiker, op de 3-j aarlij ksche 139 pikol. Men 

 mag aannemen, dat men juist in die beginperiode getracht heeft 

 steeds de beste gronden te beplanten. In de jaren 1917, 1918 en 

 1919 bleek het aantal gevallen, waarin van mislukking van tuin- 

 gedeelten bij EK 28 gesproken moest worden, in Probolinggo op 

 fabrieken met 2- en met 3-j aarlij ksche wisseling 29 te bedragen op 

 2-jaarlijksche gronden, tegen 13 op 3-j aarlij ksche gronden, terwijl het 

 aantal complexen, waar EK 28 geplant was, op beide typen niet veel 

 uiteenliep. Daarbij werd verder door den groepsadviseur vermeld: 

 Phaiton en Seboroh (1919) alles 3-jaarlijks, geen wortelrot ; Wono- 

 aseh (1918) en Djatiroto 1918 alles 2-jaarlijks, veel wortelrot. Hier 

 is dus uitsluitend sprake van tuingedeelten, waarin de productie 

 door wortelrot zoodanig gedrukt is, dat men van mislukking mag 

 spreken ; want dit is ook het t3'^peerende, dat op 2-jaarlijksche 

 wisseling in het Probolinggosche in het algemeen de gevolgen van 

 wortelrot zooveel heviger zijn dan op 3-jaarlijksche wisseling. 



In September 1919 meldde deze groepsadviseur, dat het zoo 

 opvallend was, dat Oemboel op zijn zware, ouddiluviale gronden 

 practisch geen wortelrot had en op zijn mooie bruine tarapangron- 

 den zeer door deze ziekte leed. De zware gronden zijn 3-jarige 

 gronden, de mooie hchtere 2-jarig. Dat op de zware gronden bijna 

 geen wortelrot voorkwam, mag als bewijs gelden, dat de bewerking, 

 de behandeling van den aanplant er zoodanig is, dat op moeilijke 

 gronden geen wortelrot hoeft op te treden. Trouwens de klachten 

 op Oemboel zijn altijd over de 2-jarige gronden ; Pelang en Temo- 

 garan AVismoenah zijn tuinen, waar het Proefstation herhaaldelijk 

 om advies gevraagd werd voor wortelrotkwesties. Hetzelfde ver- 

 schijnsel treedt op Winongan en Gayam oj) ; lioewel op allerlei 

 plaatsen wortelrot voorkomt, komen de klachten het meest op de 

 2-jaarlijksche gronden voor. 



De groepsadviseur van Probolinggo stelde na afloop van oogst 



