339 . 



In de eerste plaats wijst hij liiertoe op de langzame verbrei- 

 ding der ziekte over Java van Oost naar West gedurende de 

 jaren 1882 tot 1894. i) Een analyse van de bescliikbare gegevens 

 leerde, dat elk jaar een iets meer oostelijk gelegen streek werd 

 aangetast en dat verder liet eerste optreden der serehziekte hoogst 

 sporadisch was, om in volgende jaren meer en meer toe te nemen. 



Op deze geregelde verbreiding kwamen weliswaar uitzonderin- 

 gen voor. Enkele ondernemingen werden eerder aangetast dan meer 

 westelijk gelegen ondernemingen; een verklaring hiervoor was ech- 

 ter te vinden in het feit, dat in die gevallen buiten twijfel import 

 van bibit uit aangetaste gebieden had plaats gehad. Een andere 

 uitzondering was deze, dat streken, die door hooge bergketenen af- 

 gesloten waren, later aangetast werden dan volgens haar ligging 

 verondersteld moest worden. Het totaal der gegevens betreffende 

 de verbreiding was echter geheel in overeenstemming met de op- 

 vatting der sereh als infectieziekte. 



Als nader bewijs hiervoor wijst Went erop, dat gezonde stek- 

 ken in streken, waar geen serehziekte voorkomt, gezond riet ople- 

 veren, terwijl diezelfde stekken, gebracht in streken, waar de ziekte 

 heerscht, riet opleveren, dat allengs door sereh wordt aangetast. 



Aan deze beschouwing voegt hij dan nog toe: ,,Het feit, dat 

 serehzieke bibit weer serehzieke planten oplevert, kan voor de 

 infectie-natuur der sereh spreken, maar behoeft dit niet te doen. 

 Het zou toch mogelijk zijn, dat reeds de aanwezigheid vnn een 

 aantal roodgekleurde, vergomde vaatbundels in de bibit ten gevolge 

 had, dat die vergomming zich in de jonge plant voortzette, en dat 

 hiermede gepaard dan ook als gevolg de uitwendige sereh verschijn- 

 selen optraden." Als steun voor deze laatste mogelijkheid haalt 

 Wen'ï een waarneming van Valeton aan, door dezen als volgt 

 beschreven : 



„Een gezonde stek, den 15den Maart ter controle der j)roeven 

 met serehzieke stekken in een kist uitgeplant, bracht drie planten 

 voort. Een hiervan werd den 26sten Juni onderzocht en vertoonde 

 geen spoor van roodkleuring, noch van gom vorming. De beide an- 

 dere, nog aan de stek verbonden, werden in den vollen grond ge- 

 plaatst. Deze vormden talrijke uitloopers, die de oude stoelen spoe- 

 dig ver in groei overtroffen. Eenige dier uitloopers, den i\Ssten 

 Augustus onderzocht, waren ook nu nog vrij van gom. Den 23sten 

 October bleek een der oude stokken, die talrijke krachtige uitloo- 

 1) 1. c. pag, 87. 



